قانون اوقاف ۱۳۱۳ و قدرت زیرساختی دولت در حوزه بهداشت و درمان دوره پهلوی اول
محل انتشار: دوفصلنامه تاریخ ایران، دوره: 19، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 33
فایل این مقاله در 27 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_IRHJ-19-2_008
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
دولت پهلوی اول در راستای تمرکز قدرت سیاسی، بازسازی ساختار اداری و ایجاد بنیان های نوین حکمرانی، مجموعه ای از اصلاحات نهادی را به اجرا گذاشت. یکی از حوزه های مهم این اصلاحات، نهاد وقف بود. حکومت پهلوی با بازنگری و سازمان دهی قوانین وقفی، زمینه نظارت و هدایت عواید موقوفات را در چارچوب سیاست های دولتی فراهم ساخت. قانون اوقاف ۱۳۱۳ را می توان یکی از حلقه های مهم در فرایند بازآرایی نهادی وقف و گسترش ظرفیت اجرایی دولت پهلوی اول دانست. این مقاله با تکیه بر مفهوم «قدرت زیرساختی دولت» می کوشد به این پرسش پاسخ دهد که قانون اوقاف ۱۳۱۳ چگونه زمینه هدایت بخشی از منابع وقفی به حوزه بهداشت و درمان را در دوره پهلوی اول فراهم کرد؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که دولت پهلوی اول با سامان دهی قوانین وقفی، ایجاد سازوکارهای نظارتی بر موقوفات، تعیین تکلیف موقوفات مجهول المصرف و متعذرالمصرف و اختصاص بخشی از عواید آن ها به امور عمومی، زمینه بسط و تقویت قدرت زیرساختی خود را فراهم آورد. در نتیجه تقویت قدرت زیرساختی، دولت توانست منابع پراکنده و محلی وقف را در شبکه بوروکراتیک خود ادغام کرده و آن ها را در جهت اهداف مورد نظر، از جمله توسعه بهداشت و درمان، به کار گیرد. در این چارچوب، موقوفات در ساخت، تکمیل و اداره بیمارستان ها، تامین مالی مراکز درمانی، آموزش صحی و اقدامات پیشگیرانه نقش یافتند. بااین حال، این فرایند با چالش هایی مانند اختلاف بر سر نحوه مصرف عواید، مقاومت برخی متولیان و نیروهای محلی و نیز تنش میان استقلال سنتی وقف و مداخله دولت همراه بود. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه اسناد اداری، قوانین و نظام نامه ها، مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، گزارش های مطبوعاتی و منابع کتابخانه ای انجام شده است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
رضا شجری قاسم خیلی
گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
مهدی عباسی
دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
سید حسن شجاعی دیوکلائی
گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :