کارکرد نهاد وقف در عصر مدرنیزاسیون: مطالعه موردی کنشگری اجتماعی زنان واقف گیلانی در دوره پهلوی
محل انتشار: دوفصلنامه تاریخ ایران، دوره: 19، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 33
فایل این مقاله در 26 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_IRHJ-19-2_012
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
نهاد وقف در دوره پهلوی، در بستر سیاست های نوسازی دولت مدرن، تحول در نظام حقوقی مالکیت، نهادینه شدن قوانین ثبتی و گسترش نظارت های اداری، با دگرگونی های بنیادینی در ساختار، کارکرد و شیوه مدیریت مواجه شد. در این میان، وقف های زنان به عنوان یکی از ابعاد کمتر بررسی شده تاریخ اجتماعی و اقتصادی ایران، امکان تحلیل دقیق تر پیوند میان جنسیت، مالکیت و کنش های اجتماعی زنان در شرایط تحول این نهاد را فراهم می آورد. پژوهش حاضر با رویکرد تاریخی اسنادی، به بررسی زنان واقف در گیلان طی دوره پهلوی می پردازد و می کوشد جایگاه و نقش آنان را در چارچوب تحولات نهادی وقف در این دوره تبیین کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که موقوفات زنان در گیلان، تحت تاثیر تغییرات حقوقی و اداری عصر پهلوی، از حیث نوع و ترکیب موقوفات، شیوه تنظیم وقف نامه ها و جهت گیری مصارف درآمدهای موقوفه، چه تحولاتی را تجربه کرده است؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که با رسمی تر شدن فرایندهای حقوقی و تقویت نظارت اداری بر موقوفات، وقف نامه های زنان از نظر صورت بندی حقوقی، تعیین حدود اختیارات واقف و مشخص کردن مصارف موقوفات، به سوی نظم و انسجام بیشتری حرکت کردند. همچنین، سنت وقف زنان در گیلان در این دوره از الگویی عمدتا عرفی و شرعی به سوی الگویی سازمان یافته تر و متاثر از سازوکارهای اداری و دولتی تغییر جهت داد. از سوی دیگر، بررسی داده های اسنادی نشان می دهد که کارکرد وقف زنان در گیلان صرفا به حوزه های مذهبی محدود نماند، بلکه به تدریج ابعاد اجتماعی، از جمله حمایت از آموزش، بهداشت و خدمات عمومی را نیز دربر گرفت. پژوهش حاضر با تمرکز بر اسناد اداره اوقاف استان گیلان و بهره گیری از روش تحلیل توصیفی و کمی، در پی آن است تا با روشن کردن روند تحول وقف زنان، به فهم دقیق تر دگرگونی های نهاد وقف و نقش اجتماعی زنان در دوره پهلوی کمک کند.
نویسندگان
عباس پناهی
استاد گروه تاریخ، پژوهشکده گیلان شناسی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
فاطمه رستمی
استادیار گروه تاریخ، پژوهشکده گیلان شناسی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :