واکاوی تجربه زیسته ساکنان و سازندگان از ادراک محیطی و اتمسفر فضای سکونت در معماری صنعتی (نمونه موردی: شهر کرمان)
محل انتشار: فصلنامه معماری و محیط پایدار، دوره: 3، شماره: 12
سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 34
فایل این مقاله در 15 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JSAE-3-12_006
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
معماری صنعتی مسکن انبوه، اگرچه پاسخگوی نیازهای کمی بوده، اما در پاسخ به ابعاد کیفی سکونت و تجربه زیسته ساکنان با چالش های جدی مواجه شده است. غلبه رویکردهای ابزارگرایانه در این گونه ی مسکونی، منجر به فرسایش کیفیت هایی شده است که موجد آرامش و پیوند با مکان هستند. این پژوهش با هدف واکاوی لایه های پنهان ادراکی در اتمسفر فضایی محیط های مسکونی ساخته شده با روش های صنعتی سازی، به دنبال تبیین تجربه محیط توسط ذینفعان و شناسایی ریشه های بحران کیفیت در این بستر است. این پژوهش با رویکرد کیفی و راهبرد «تحلیل تماتیک» با بهره گیری از تکنیک های کدگذاری سیستماتیک «نظریه داده بنیاد» انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با ۳۰ مشارکت کننده در قالب سه گروه (ساکنان، سازندگان و گروه واسط) در شهر کرمان گرد آوری گردید. تحلیل داده ها با روش کدگذاری سه مرحله ای در نرم افزار MAXQDA جهت بازخوانی ادراکی مشارکت کنندگان در تعامل با اتمسفر فضایی صورت گرفت. در بخش یافته ها، تحلیل مضامین منجر به شناسایی دو چالش بنیادین گردید: ۱) «اختلال در اتمسفر حسی» (تجربه سکون در سایه) که بر افول کیفیات ادراکی، فقر بافت و بحران نورپردازی دلالت دارد؛ ۲) «فرسایش تعلق مکانی» (تجربه آوارگی تعلق) که به بحران هویت، سلب اراده در کنترل محیط و فروپاشی آستانه های محرمیت اشاره می کند. یافته ها نشان داد ریشه این بحران در غلبه مطلق پارادایم «هزینه-زمان» و نادیده گرفتن مولفه های رفتار-محیط در فرآیند ساخت و ساز صنعتی نهفته است. نتایج تایید می کند که برای عبور از بحران عدم تعلق در مسکن صنعتی، انتقال از تولید «فضای خنثی» به سمت خلق «اتمسفر پاسخگو» ضروری است. ارتقای کیفیت سکونت در این حوزه، در گرو بازگرداندن امکان شخصی سازی حسی و کنترل کالبدی به ساکنان است تا از این طریق، پیوند میان انسان و محیط بازسازی شده و پایداری اجتماعی و ادراکی در مسکن انبوه محقق گردد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
هومن رنجبر
دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
محسن وفامهر
استاد، گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
سید محمد خسرو صحاف
استادیار، گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
محسن طبسی
دانشیار، گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران