«شروط غیرمنتظره» قراردادی؛ مفهوم، معیار و وضعیت حقوقی (مطالعه تطبیقی در اسناد بین المللی، نظام حقوقی کامن لا و ایران)

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 43

فایل این مقاله در 29 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CSIW-13-2_003

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

در این نوشتار، مفهوم، معیار شناسایی و وضعیت حقوقی «شروط غیرمنتظره»، با مطالعه تطبیقی در اسناد بین المللی، نظام حقوقی کامن لا و ایران مطالعه شده است. هدف از پژوهش حاضر، ارائه تعریف روشن و ضابطه تشخیص و احراز این گونه شروط و تبیین وضعیت حقوقی آنها ازحیث صحت و اعتبار بود و با این پرسش اساسی روبه رو بودیم که موضع اسناد بین المللی و رویه قضایی در کامن لا نسبت به شروط تعجب برانگیز چیست و مبانی حقوقی و رویه قضایی ایران چه رویکردی نسبت به شروط یادشده دارند؟ پس از مطالعه تطبیقی در اسناد بین المللی و تحلیل آرای قضایی، این نتیجه به دست آمد که شروط غیرمنتظره شروطی هستند که مورد مذاکره طرفین قرار نگرفته و برخلاف انتظار معقول و متعارف اشخاص در قرارداد گنجانده می شوند. محتوا، زبان یا نحوه ارائه این شروط که ممکن است به صورت غیرشفاف، مبهم، با فونت ریز یا در پشت صفحه درج شوند، به گونه ای است که عموما از نظر طرف مقابل قرارداد مغفول می ماند و وجود آن در عقد مایه شگفتنی هر انسان معقول و متعارفی می شود. بنابراین، مشروط علیه درحالی قرارداد را امضا می کند که از وجود شروط تعجب برانگیز در ضمن آن بی اطلاع است و قصد واقعی جهت التزام به چنین شروطی را ندارد. بر همین اساس، اسناد تجاری بین المللی، این شروط را موثر و الزام آور نمی شناسند، مگر اینکه استنادکننده به شرط مزبور، اقدامات معقول برای جلب توجه طرف مقابل به شرط را به عمل آورده باشد. در حقوق ایران نیز اصل حاکمیت اراده باطنی بر اراده ظاهری مقتضی پذیرش همین راه حل است، اگرچه دادگاه های ما آرای مخالفی نیز صادر نموده اند.

نویسندگان

محمدهادی جواهرکلام

استادیار گروه حقوق خصوصی و اقتصادی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

سیدسینا سلیمی

دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اخلاقی، بهروز؛ امام، فرهاد؛ ۱۳۸۵ش، اصول قراردادهای تجاری بین المللی؛ ...
  • افتتاحی، محدثه؛ ۱۳۹۶ش، «مطالعه تطبیقی شروط غیرمنصفانه در فقه، حقوق ...
  • افشاری کاوه، مهری؛ ۱۳۹۴ش، «مطالعه تطبیقی قراردادهای استاندارد در نظام ...
  • انصاری(شیخ)، مرتضی؛ ۱۴۱۱ه.ق، المکاسب، ج۱، قم، دارالذخائر ...
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ ۱۳۸۷ش، تاثیر اراده در حقوق مدنی؛ چاپ ...
  • حسینی مراغی، میرفتاح؛ ۱۴۱۷ه.ق، العناوین الفقهیه؛ ج۲، چ۲، قم: موسسه ...
  • دبیرنیا، علیرضا، شیبانی، عادل؛ ۱۴۰۲ش، «تقنین قضایی، بررسی نسبت نظام ...
  • شهیدی، مهدی؛ ۱۳۸۸ش، تشکیل قراردادها و تعهدات؛ چاپ هفتم، تهران: ...
  • شیروی، عبدالحسین؛ ۱۴۰۰ش، حقوق تجارت بین الملل؛ چاپ سیزدهم، تهران: ...
  • صفایی، سیدحسین؛ ۱۳۹۹ش، قواعد عمومی قراردادها؛ چ۳۲، تهران: میزان ...
  • کاتوزیان، ناصر؛ ۱۳۸۳ش، اعمال حقوقی؛ چاپ نهم، تهران: شرکت انتشار ...
  • کاتوزیان، ناصر؛ ۱۳۸۸ش، قواعد عمومی قراردادها؛ ج۱، چاپ هشتم، تهران: ...
  • کاوسی، علیرضا؛ ۱۳۸۸ش، «بررسی تطبیقی شروط غیرمنصفانه در قراردادها در ...
  • کشاورزی ولدانی، مرتضی؛ ۱۳۹۶ش، «حاکمیت اراده ظاهری در متون فقه ...
  • موسوی بجنوردی، سیدحسن؛ ۱۳۷۷ه.ق، القواعد الفقهیه؛ ج۳، چ۱، قم: نشر ...
  • میرشکاری، عباس؛ ۱۳۹۶ش، «رویکرد رویه قضایی در برابر: تعارض اراده ...
  • نائینی، محمدحسین؛ ۱۳۷۳ه.ق، منیه الطالب؛ ج۱، چ۱، تهران: المکتبه المحمدیه ...
  • نجفی، محمدحسن؛ ۱۴۰۴ه.ق، جواهرالکلام؛ ج۳۱، چ۷، بیروت: احیا التراث العربی ...
  • هرمزی، خیراله؛ ۱۳۷۶ش، «اراده ظاهری و اراده باطنی و نقش ...
  • Angelo, A. H., & Ellinger, E. P. (۱۹۹۲). Unconscionable contracts: ...
  • Ayres, I., & Schwartz, A. (۲۰۱۳). The no-reading problem in ...
  • Ben-Shahar, O. (۲۰۰۸). The myth of the opportunity to read ...
  • Cumes, G. (۲۰۰۵). Case notes and comment: The High Court ...
  • Fayyad, M. (۲۰۱۲). A glance at unfair terms in consumer ...
  • Gandhi, R. (۲۰۲۳, July ۱۱). Case judgments: L'Estrange v Graucob ...
  • Ignachkov, B. (۲۰۲۳, July ۹). Case summary: L'Estrange v F ...
  • Kapnoullas, S., & Clarke, B. (۲۰۰۶). Incorporation of unusual or ...
  • Lando, O. (۲۰۰۷). Is good faith an over-arching general clause ...
  • LawTeacher. (۲۰۲۱, September ۲۹). Parker v South Eastern Railway ...
  • McKendrick, E. (۲۰۰۷). Contract law (۷th ed.). Palgrave Macmillan ...
  • OHADAC Principles on International Commercial Contracts. (۲۰۱۴) ...
  • Organization for the Harmonization of Business Law in the Caribbean. ...
  • Principles of European Contract Law. (۲۰۰۲) ...
  • Priya, L. (۲۰۲۴, May ۱۳). Case summary: Parker v South ...
  • R&B Custom Brokers Co Ltd v United Dominions Trust Ltd, ...
  • Richardson, Spence & Co v Rowntree, AC ۲۱۷ (۱۸۹۴) ...
  • Sneddon, M. (۱۹۹۲). Unconscionability in Australian law: Development and policy ...
  • Spencer, J. R. (۱۹۷۳). Signature, consent, and the rule in ...
  • Stone, R., & Devenney, J. (۲۰۲۲). The modern law of ...
  • Tilden Rent-A-Car Co v Clendenning, ۱۹۷۸ CanLII ۱۴۴۶ (ON CA) ...
  • Toll (FGCT) Pty Ltd v Alphapharm Pty Ltd, ۲۱۱ ALR ...
  • Uber Technologies Inc. v Heller, ۲۰۲۱ SCC ۵ ...
  • UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts ۲۰۱۶. (۲۰۱۶) ...
  • Wilmot, L., Christensen, S., & Butler, D. (۲۰۰۵). Contract law ...
  • Zulhafiz, W. M. (۲۰۱۷). On the contractual risk allocation in ...
  • In PersianAfshari-Kaveh, M. (۲۰۱۵). A comparative study of standard-form contracts ...
  • Akhlaqi, B., & Emam, F. (۲۰۰۶). Principles of international commercial ...
  • Ansari, M. (۱۹۹۰/۹۱). Al-Makasib (Vol. ۱). Dar al-Dhakhair ...
  • Dabirnia, A., & Sheibani, A. (۲۰۲۳). Judicial legislation: An examination ...
  • Eftetahi, M. (۲۰۱۷). A comparative study of unfair terms in ...
  • Hormozi, K. (۱۹۹۷). Apparent and actual intention and their role ...
  • Hosseini-Maraghi, M. (۱۹۹۶/۹۷). Al-Unwan al-Fiqhiyyah (Vol. ۲, ۲nd ed.). Islamic ...
  • Jafari Langroudi, M. J. (۲۰۰۸). The effect of will in ...
  • Katouzian, N. (۲۰۰۴). Legal acts (۹th ed.). Sahami Aam Enteshar ...
  • Katouzian, N. (۲۰۰۹). General principles of contracts (Vol. ۱, ۸th ...
  • Kavousi, A. (۲۰۰۹). A comparative study of unfair terms in ...
  • Keshavarzi-Voldani, M. (۲۰۱۷). The dominance of apparent intention in the ...
  • Mirshekari, A. (۲۰۱۷). The judicial approach to the conflict between ...
  • Mousavi Bojnourdi, S. H. (۱۹۵۷/۵۸). Al-Qawa'id al-Fiqhiyyah (Vol. ۳). Al-Hadi ...
  • Naeini, M. H. (۱۹۵۳/۵۴). Muniyat al-Talib (Vol. ۱). Al-Maktabah al-Muhammadiyyah ...
  • Najafi, M. H. (۱۹۸۳/۸۴). Jawahir al-Kalam (Vol. ۳۱, ۷th ed.). ...
  • Safaei, S. H. (۲۰۲۰). General principles of contracts (۳۲nd ed.). ...
  • Shahidi, M. (۲۰۰۹). Formation of contracts and obligations (۷th ed.). ...
  • Shiravi, A. H. (۲۰۲۱). International commercial law (۱۳th ed.). SAMT ...
  • نمایش کامل مراجع