تناسب فلسفه وجودی دیوان عالی کشور با ساختار آن در نظام های حقوقی؛ گفتاری در ضرورت اصلاح ساختار دیوان عالی کشور ایران و نجات از عقلانیت جزیره ای

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 32

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CSIW-13-2_006

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

دیوان عالی کشور ناحیه­ای مهم، حساس و موثر در نظام های حقوقی است. به نظر می رسد مرجعی از سازمان قضاوتی که می تواند موجد تحول گسترده ای در حقوق ایران باشد؛ دیوان عالی کشور است. می­توان گفت که وجود دیوان عالی کشور البته منطبق با معیارهای علمی پس از تصویب قانون و شاید هم تراز با آن می تواند وحدت نظامی حقوقی را تامین کند. در حقیقت عناصر ناپیوسته هرگز نمی توانند یک نظام و سیستم را تشکیل دهند، بنابراین دیوان عالی کشور در حقوق مدرن مرجعی است که «اختلاف رویه ها» را کاهش می دهد و نیز «مسیر حقوقی کشور» را تعیین می کند. از آن رو که ساختار به وجود آورنده رفتار است، ساختار دیوان عالی کشور رفتار حقوقی بازیگران نظام حقوقی را تعیین می کند. در کشورهای دیگر، ساختار دیوان عالی کشور بر پایه هدفی که از تاسیس دیوان شکل گرفته طراحی شده است اما ساختار دیوان عالی کشور در ایران نه تنها تامین­کننده هدف وحدت بخشی به نظام آشفته و پراکنده حقوقی ما نیست بلکه خود این ساختار ایجاد­کننده و صادرکننده آشوب های رویه ای شده است. هر گونه اصلاح قانون ماهوی بدون اصلاح ساختار کنونی دیوان عالی کشور ایران توفیق چندانی نخواهد داشت. در این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی به هدف از شکل گیری دیوان عالی در کشورهای آمریکا و فرانسه و آلمان می­پردازد و سپس ساختار متفاوت و متناسبی که بر مبنای این هدف شکل گرفته را بررسی کرده و در نهایت به انحراف هدف و ساختار دیوان عالی کشور ایران از سال ۱۳۰۷ تاکنون می پردازد و پیشنهادهایی برای اصلاح ساختار دیوان­عالی کشور ایران طرح می کند.

کلیدواژه ها:

دیوان عالی کشور ، اصلاح ساختار ، اصل برابری اشخاص در برابر قانون ، وحدت بخشی نظام حقوقی ، توسعه

نویسندگان

بدیع فتحی

استادیار، گروه حقوق خصوصی و اقتصادی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد، (بی تا)، تاریخ ابن ...
  • شایگان، اسماعیل، (۱۳۹۶)، اصلاحات در دیوان عالی کشور فرانسه، مجله ...
  • صدر زاده افشار، سید محسن، (۱۳۷۳)، تحول دیوان عالی فرانسه، ...
  • عبدالله ابن مقفع (روزبه پارسی)، (۱۳۳۱)، رساله البلغاء، گردآورنده علی ...
  • شمس، عبدالله، (۱۳۹۷)، آیین دادرسی مدنی پیشرفته، ج ۱، چاپ ...
  • مصدق، محمد، (۱۳۹۶)، دستور در محاکم حقوقی، به کوشش حسن ...
  • متین دفتری، احمد، (۱۴۰۲)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ ...
  • Boré, J., & Boré, L. (۲۰۱۵). Cour de cassation. In ...
  • Bourdieu, P. (۱۹۸۷). The force of law: Toward a sociology ...
  • Burgelin, J.-F. (۲۰۰۱). La Cour de cassation en question. Dalloz ...
  • De Tocqueville, A. (۱۹۹۲). De la démocratie en Amérique. In ...
  • Estreicher, S., & Sexton, J. E. (۱۹۸۶). Redefining the Supreme ...
  • Hayek, F. A. (۱۹۷۳). Law, legislation and liberty: Vol. ۱. ...
  • Hughes, C. E. (۱۹۶۶). The Supreme Court of the United ...
  • Montesquieu, C. de Secondat. (۱۹۵۱). Le pouvoir arrête le pouvoir. ...
  • Moore, G. E. (۱۹۲۵). A defence of common sense. In ...
  • Berger, R. (۱۹۹۷). Government by judiciary: The transformation of the ...
  • Strauss, P. L. (۱۹۸۷). One hundred fifty cases per year: ...
  • Terré, F., & Molfessis, N. (۲۰۲۳). Propension du droit à ...
  • Turley, J. (۲۰۱۹). Make the Supreme Court bigger, but not ...
  • Whitman, R. S. (۱۹۸۸). Redefining the Supreme Court's role: A ...
  • Zenati-Castaing, F. (۲۰۱۶). La juridictionnalisation de la Cour de cassation. ...
  • Zenati-Castaing, F. (۲۰۰۳, April ۱۵). La nature de la Cour ...
  • Code de l'organisation judiciaire, Article L۴۱۱-۱. (۲۰۰۶, June ۹). Il ...
  • Boré, L. (۲۰۱۸, May ۱۵). Questions sur le projet de ...
  • In PersianAbdullah Ibn Muqaffaʿ (Rūzbeh Parsi). (۱۹۵۲). Risālat al-bulaghāʾ (A. ...
  • Ibn Khaldun, A. R. ibn M. (n.d.). The history of ...
  • Luhmann, N. (۲۰۰۴). Law as a social system (K. A. ...
  • Monshizadeh, M. (۲۰۰۸). Deoband and Zeinavand in the myth of ...
  • Mossadegh, M. (۲۰۱۷). Order in law courts (H. Mohseni, Ed.). ...
  • Matin Daftari, A. (۲۰۲۳). Civil and commercial procedure code (۷th ...
  • Sadrzadeh Afshar, S. M. (۱۹۹۴). The evolution of the French ...
  • Shabrou, I. M. (۱۹۹۲). Judges in Islam. Dār al-Nahḍah al-ʿArabiyyah ...
  • Shaygan, I. (۲۰۱۷). Reforms in the Supreme Court of France. ...
  • Branch ۲۵ of the Supreme Court. (۲۰۱۶, May ۳۰). Final ...
  • Roberts, J. G., Jr. (۲۰۱۹, December ۳۱). ۲۰۱۹ year-end report ...
  • Shams, A. (۲۰۱۸). Advanced civil procedure (Vol. ۱, ۳۸th ed.). ...
  • نمایش کامل مراجع