تحلیل روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان و پیامدهای آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

این پژوهش با هدف تحلیل روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان و پیامدهای آن بر امنیت ملی ایران ایران انجام شده است. پرسش اصلی مقاله آن است که تعمیق روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان چه تاثیری بر ابعاد مختلف امنیت ملی ایران دارد؟ فرضیه پژوهش بر این است که گسترش همگرایی راهبردی آنکارا–باکو در بستر تحولات ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی، به تقویت روندهای رقابتی و افزایش فشارهای چندبعدی بر امنیت ملی ایران منجر شده است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از چارچوب نظری مکتب کپنهاگ، امنیت را در پنج بعد نظامی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، و زیست محیطی بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد تعمیق همکاری های نظامی ترکیه و جمهوری آذربایجان و تحولات پساقره باغ به تغییر نسبی موازنه قدرت در پیرامون مرزهای شمالی ایران انجامیده است. در بعد نظامی، تعمیق همکاری های دفاعی و انتقال تجربیات عملیاتی ترکیه به جمهوری آذربایجان، به ویژه پس از تحولات قره باغ، به تغییر نسبی موازنه قدرت در پیرامون مرزهای شمالی ایران انجامیده است. در بعد سیاسی و اجتماعی، برجسته سازی گفتمان های هویتی مشترک و طرح ابتکارهایی مانند راه گذر سیونیک حساسیت های ژئوپلیتیکی و هویتی ایران را افزایش داده است. در حوزه اقتصادی نیز توسعه کریدورهای انرژی و مسیرهای ترانزیتی با محوریت آنکارا–باکو می تواند به بازآرایی شبکه های منطقه ای حمل ونقل و انرژی و کاهش نسبی جایگاه ژئواکونومیک ایران بینجامد. در بعد زیست محیطی نیز تحولات زیرساختی منطقه پیامدهایی برای مدیریت منابع طبیعی مشترک و اکوسیستم های مرزی به همراه دارد.

کلیدواژه ها:

ترکیه ، جمهوری آذربایجان ، امنیت ملی ، جمهوری اسلامی ایران ، مکتب کپنهاگ