تعارض فضایی مسیرهای ریلی در بافت های شهری و رهیافت همزیستی شهر و ریل (موردکاوی: حوزه تاثیر مسیرریلی در منطقه ۱۶ تهران)

راه آهن یکی از زیرساخت های اصلی شهرهاست و تحولات گسترده ای در حمل ونقل ایجاد کرده است. اما با وجود همه مزایا (اقتصادی، زیست محیطی، ایمنی)، این شیوه حمل ونقل در برخی شهرها باعث دوپاره شدن و گسست فضایی بافت های شهری شده است. عبور مسیرهای ریلی از میان بافت های شهری، کاهش قیمت زمین، ایجاد فضاهای ناامن، کاهش دسترسی فضایی و مسائل زیست محیطی را به دنبال دارد. منطقه ۱۶ شهر تهران به عنوان میزبان مسیرریلی تهران- مشهد، مصداقی از چالش مذکور است. لذا سوال اصلی مقاله بررسی تعارضات فضایی همجواری مسیر ریلی با بافت شهری بوده و درصدد تبیین رهیافت همزیستی آنهاست. پاسخ به سوال پژوهش مبتنی بر رویکرد کیفی و روش مطالعه موردی است. اطلاعات و داده های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، پیمایش میدانی و مصاحبه با کنشگران جمع آوری شده است. بازخوانی قوانین و مقررات، تجربه های جهانی و تشخیص چالش ها در محدوده مطالعه، چارچوب پژوهش را به سوی رهیافت همزیستی و تعامل شهر و ریل رهنمون می سازد. نتایج نشان می دهد در مواجهه با مسائل ناشی از همجواری شهر و ریل، دیدگاه های رادیکال و واقع گرایانه وجود دارند که همزیستی و همجواری و کنش مثبت و متقابل شهر و ریل تا برخورد منفعل برای اخراج یا دفن مسیر از بافتهای شهری را شامل می شود. رهیافت واقع بینانه همزیستی شهر و ریل با تعدیل تعارضات کارکرد مسیر ریلی در بافت های شهری، همپیوندی شهر و ریل را محقق می سازد. در انتها برخی الزامات همزیستی شهر و ریل برای ساماندهی و کاهش معضلات همجواری مسیر ریلی در محدوده مطالعه تشریح می شوند.

کلیدواژه ها:

راه آهن ، مسیر ریلی ، شهرسازی ریل پایه ، همزیستی شهر و ریل ، منطقه ۱۶ شهرداری تهران