تحلیل تطبیقی وزن مولفه های طراحی شهری موثر بر شادی در دو بافت ناهمگون شهر قم: محله های باجک دوم و پردیسان

شادی شهری از شاخص های کلیدی کیفیت زندگی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی اثرگذاری مولفه های طراحی شهری موثر بر شادی ساکنان، دو محله ناهمگون شهر قم؛ باجک دوم (بافت شکل گرفته تدریجی) و پردیسان (بافت برنامه ریزی شده) را مورد بررسی قرار می دهد. روش تحقیق از نوع پیمایشی-تحلیلی است و داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته، با حجم نمونه ۴۰۰ نفر در هر محله گردآوری شده و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون همبستگی اسپیرمن، تحلیل عاملی اکتشافی و رگرسیون جندمتغیره در نرم افزار SPSS انجام شده است. نتایج نشان داد که الگوی اثرگذاری مولفه ها بر شادی در دو محله به طور معناداری متفاوت می باشد. طبق نتایج آزمون اسپیرمن در محله باجک دوم، مولفه حضورپذیری و پویایی فضا، بالاترین قدرت همبستگی را دارد و نشان دهنده اهمیت "حیات عمومی" و "سرزندگی" فضا در این بافت است درحالی که در پردیسان مولفه امنیت و ایمنی شهری دارای بالاترین همبستگی است در نتیجه فقدان امنیت ادراکی (به ویژه در فضاهای خلوت و شب) مانع اصلی شادی در این محله است. در تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) نیز این امر تصدیق شد و نشان داد که ساکنان باجک دوم، مولفه ها را در یک ساختار ذهنی یکپارچه (۶ عامل) با محوریت سرمایه اجتماعی و کارکرد کالبدی درک می کنند. این تحلیل (EFA) در پردیسان، یک ساختار ذهنی متفرق (۱۰ عامل) با محوریت امنیت و جبران نیازهای پایه کالبدی را آشکار کرد. این تفاوت ها ناشی از این است که ساکنان این محله، به دنبال جبران خلاهای کالبدی هستند، در حالی که در باجک، اولویت، حفظ مزیت های بصری و ارتقاء کیفی محیط های موجود است. نتیجه گیری نهایی تایید می کند که سیاست های طراحی شهری باید براساس الگوی نیاز محله ای هدف گذاری شوند.

کلیدواژه ها:

شادی شهری ، بافت برنامه ریزی شده ، بافت توسعه تدریجی ، پردیسان ، باجک دوم