هم سنجی دو رویکرد درمانی تیچ و پاسخ محور بر کنترل خشم و بهبود روابط اجتماعی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی رویکرد روش درمانی تیچ و پاسخ محور بر کنترل خشم و بهبود روابط اجتماعی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم در شهرستان کامیاران انجام شد. روش: روش پژوهش از نوع طرح های مداخله ای به شیوه نیمه آزمایشی و از نوع طرح پیش آزمون- پس آزمون می باشد که نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب، و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه جایگزین شدند. جامعه آماری، کلیه کودکان اوتیسم ۵ تا ۱۴ ساله شهر کامیاران که در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۱ به تعداد ۴۲ نفر می باشند که در مراکز توان بخشی و آموزشی شهر کامیاران که خدمات تخصصی دریافت می کردند،  که از این تعداد ۱۸ نفر دختر و ۲۴ نفر پسر بودند که به صورت تصادفی در هر سه گروه ۱۲ نفر قرار گرفتند. جهت جمع آوری داده ها پیش از مداخله و بعد از آن از سیاهه خشم نواکو (۱۹۸۶) و پرسشنامه مهارت های اجتماعی کودکان دچار اختلال های اوتیسم بیلینی و هوپف (۲۰۰۷) استفاده شد. برای مداخلات درمانی نیز از بسته آموزشی پاسخ محور کوگل (۱۳۹۲) که از روش های زبان طبیعی و رفتاردرمانی تحلیل کاربردی تلفیق شده و هدف اصلی آن رشد برخی از رفتارهای محوری است و نیز مداخلات روش درمانی آموزشی (تیچ) (۱۹۶۶) که باور بر این است که محیط زندگی کودک باید با او انطباق داده شود، نه اینکه کودک با محیط تطبیق داده شود، استفاده شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۱ و به روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد بین سه گروه آزمایش و گواه در زمینه شاخص های خشم و مهارت اجتماعی تفاوت معناداری وجود دارد. به طوری روش های درمانی تیچ و پاسخ محور بر متغیرهای مورد بررسی تاثیرگذار بوده اند. همچنین بررسی تفاوت های زوجی بین هر سه گروه در خشم و مهارت ارتباطی تفاوت معناداری را نشان داد. علاوه بر این مقایسه بین دو روش درمانی تیچ و پاسخ محور، نشان داد، میانگین خشم کودکان اوتیسم در روش تیچ (۴۲/۱۲) کمتر از روش پاسخ محور (۶۴/۲۰) بوده و نیز در مهارت ارتباطی میانگین در روش درمانی تیچ (۵۰/۱۳۴) نسبت به روش درمانی پاسخ محور (۲۱/۱۳۲) بیشتر بوده و که نشان از موثرتر بودن روش درمانی تیچ دارد. نتیجه گیری: یافته نشان می دهد که روش های مداخله ای مبتنی بر آموزش مهارت به خود کودکان با والدین و مربیان می تواند به بهبود مهارت های زندگی از جمله روابط اجتماعی و کنترل خشم کمک کند.

کلیدواژه ها:

autism disorder ، social relations ، anger control ، TEACH method ، response-oriented method ، اختلال اوتیسم ، روابط اجتماعی ، کنترل خشم ، روش تیچ ، روش پاسخ محور