سنجش تطبیق پذیری صادرات پسته و خرمای ایران با ساختار تقاضای جهانی

پسته و خرما، از محصولات ارزشمند در تجارت غیر نفتی بوده و نقشی کلیدی در دستیابی به توسعه پایدار ایفا می نمایند؛ از این رو، تحلیل صادرات این محصولات، در ارتقای رقابت پذیری ایران در بازار جهانی حائز اهمیت است. این پژوهش، با استفاده از الگوی سهم بازار ثابت(CMS) و تجزیه تغییر در حجم صادرات به مولفه های «اثر مقیاس»، «اثر رقابتی» و «اثر مرتبه دوم»، توان ایران به عنوان یک صادرکننده عمده در تنظیم و سازگاری الگوی صادرات پسته و خرما با تغییرات ساختار تقاضای جهانی این محصولات را بررسی می نماید. داده های مربوط به صادرات از پایگاه ITC و برای دوره ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ استخراج شده است. نتایج نشان داد که صادرات پسته ایران با کاهش سهم بازار (از ۳۹ به ۱۷ درصد) و اثر رقابتی منفی مواجه بوده؛ در حالی که خرما روند افزایشی (از ۱۴ به ۱۸ درصد) و سهم بازار پایدار داشته است. تحلیل CMS نشان داد که اثر مرتبه دوم (SOE) به طور کلی مثبت بوده و بیانگر توان نسبی ایران در انطباق با تغییرات ساختار تقاضای جهانی است. یافته ها همچنین تاکید می کنند که کیفیت، برندسازی و توافق نامه های تجاری می توانند اثر رقابتی و انطباق با تقاضای جهانی را تقویت کنند. بنابراین، تقویت سیاست های رقابتی و بازاریابی هدفمند در الگوی صادرات پسته و ادامه سرمایه گذاری در رقابت پذیری و انطباق خرما با تغییرات تقاضای جهانی می تواند به بهبود عملکرد صادراتی ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

سهم بازار ، الگوی CMS ، رقابت پذیری صادراتی ، خرما ، پسته