تبیین سناریوهای آینده کریدور شمال–جنوب برای قدرت ملی ایران

در دهه های اخیر، کریدورهای ترانزیتی به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های قدرت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی کشورها، نقش فزاینده ای در بازتعریف جایگاه آن ها در نظام منطقه ای و جهانی ایفا کرده اند. ایران با موقعیت جغرافیایی گذرگاهی منحصربه فرد، ظرفیت بالایی برای ایفای نقش محوری در کریدور ترانزیتی شمال-جنوب دارد. بااین حال، بهره برداری موثر از این کریدور با چالش ها و عدم قطعیت های متعددی روبرو است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل متغیرها و عوامل اثرگذار بر این کریدور و تبیین پیامدهای آن بر ابعاد مختلف قدرت ملی ایران انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد آینده پژوهی است. جمع آوری داده ها به صورت کتابخانه ای و میدانی صورت گرفت؛ ابتدا عوامل اثرگذار شناسایی و سپس پیشران ها و سناریوهای ممکن تدوین شدند.نتایج نشان داد که ظرفیت بنادر، دیپلماسی اقتصادی منطقه ای، همکاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و هند، جذابیت سرمایه گذاری خارجی، پتانسیل تبدیل ایران به هاب ترانزیتی، مشارکت بخش خصوصی و توسعه زیرساخت های ریلی و لجستیکی، نقش تعیین کننده ای در آینده این کریدور و تاثیر آن بر قدرت ملی ایران دارند. تحلیل سناریوها نیز حاکی از غلبه سناریوهای آستانه بحران و بحرانی است که بیانگر شکنندگی ساختاری و شکاف معنادار میان ظرفیت های ژئوپلیتیکی بالقوه و قدرت ترانزیتی بالفعل کشور می باشد. بااین حال، تحقق سناریوی مطلوب از طریق سیاست های هماهنگ و اصلاحات نهادی، می تواند این کریدور را به اهرمی راهبردی برای تقویت قدرت اقتصادی، ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک ایران تبدیل کند. بنابراین، پژوهش بر ضرورت رویکرد یکپارچه در سیاست گذاری ترانزیتی، مبتنی بر توسعه همزمان زیرساخت ها، اصلاح حکمرانی ترانزیت و فعال سازی دیپلماسی اقتصادی منطقه ای تاکید دارد .

کلیدواژه ها:

کریدور ترانزیتی شمال- جنوب ، قدرت ملی ، آینده پژوهی ، حکمرانی ترانزیت ، ایران