از بحران هویت تا کنشگری آگاهانه: تجربه زیسته ناباروری و فرآیند درمان در بافت فرهنگی یزد

ناباروری صرفا یک چالش بهداشتی-درمانی نیست، بلکه به مثابه یک مسئله اجتماعی می تواند نظام خانواده و خویشاوندی و ساختارهای هنجاری زیست جهان افراد را دگرگون سازد. هدف این مطالعه واکاوی نحوه مواجهه، معناسازی، تجارب زیسته و چگونگی کنشگری افراد نابارور در فرآیند درمان با استفاده از فناوری های کمک باروری در بافتار فرهنگی و اجتماعی شهر یزد است. این پژوهش با رویکرد کیفی انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۳۰ فرد نابارور (۲۵ زن و ۵ مرد) در دامنه سنی ۲۸ تا ۵۳ سال بودند که از طریق فناوری های کمک باروری صاحب فرزند شده بودند. نمونه گیری به صورت هدفمند و انتخاب و شناسایی نمونه ها به شیوه گلوله برفی از طریق رابطین درمان و معرفی پزشکان صورت گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته گردآوری و مورد تحلیل قرار گرفت. مضامین احصاء شده از مصاحبه ها نشان داد مواجهه اولیه زوجین با ناباروری، شامل تلاش برای شناسایی مشکل، ناباوری و بی اعتمادی به پزشک، خنثی سازی، احساس شکست و بحران در هویت و بازگشت به کنشگری فعال در فرآیند درمان است. با این حال، مشارکت کنندگان پس از تجربه انواعی از فشارهای اجتماعی و به دنبال آن دوره هایی از توقف، انفعال و ناامیدی، با تجدید قوای روانی و اقتصادی، مجددا موضعی فعال اتخاذ نموده اند. این چرخه درمان هرچند با چالش های هیجانی و اجتماعی متعددی همراه بوده، حکایت از عاملیت فعال مشارکت کنندگان داشت. افراد شرکت کننده در این مطالعه ابتدا با یک بحران زیست جهان مواجه شدند که ساختارهای سنتی هویتی آنان را به چالش کشیده بود. اما این تجربه ناباروری به تدریج از آن ها کنشگرانی فعال ساخته که تلاش کردند تا زندگی خود را آگاهانه بازسازی نمایند و از وضعیت بی فرزندی ناخواسته به سوی والدگری انتخابی حرکت کنند. ناباروری در بافت فرهنگی مورد مطالعه رویدادی صرفا بیولوژیک نیست، بلکه پدیده ای زیستی-اجتماعی است که هویت و روابط فرد را بازتعریف می کند. فرایند مواجهه زوجین نشان دهنده چرخه ای پویا از بحران هویت تا شکل گیری عاملیت آگاهانه است. در نتیجه نیازمند مداخلات چندبعدی و برنامه ریزی برای توانمندسازی اجتماعی زوجین نابارور است تا به آن ها برای قرار گرفتن در مسیر درمان کمک نماید.

کلیدواژه ها:

ناباروری ، فناوری کمک باروری ، بحران هویت ، بی فرزندی ناخواسته ، والدگری انتخابی ، شهر یزد.