تحلیل رابطه کیفیت مسکن و رضایت از زندگی در سکونتگاه های غیررسمی پیرامون کلان شهر تهران رویکردی مبتنی بر شاخصهای کیفیت زندگی

هدف این مقاله بررسی رابطه میان مولفه های کیفیت مسکن و رضایت از زندگی در سکونتگاه های خودانگیخته (غیر رسمی) پیرامون کلان شهر تهران است. سه سکونتگاه خودجوش با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شدند. برای جمع آوری داده های مورد نیاز مصاحبه ساختاریافته با ۴۵۰ خانوار انجام گرفت. نوزده شاخص برای انعکاس زیر حوزه های کیفیت مسکن بر اساس مرور ادبیات تدوین شدند. تحلیل عاملی اکتشافی با چرخش واریماکس هفت زیر حوزه را با مقادیر ویژه بالاتر از یک شناسایی کرد: تجمیع مسکن، امکانات رفاهی، فضای مسکن، کیفیت سازه ای، خدمات اساسی، دوام مسکن و امنیت تصرف. این هفت عامل در مجموع ۷۱/۶ درصد از واریانس کل را تبیین کردند. در هر سه سکونتگاه رابطه معکوس و معناداری میان رضایت از زندگی کنونی و نارضایتی از شرایط پیشین مشاهده شد؛ به گونه ای که بیش از ۷۶ درصد پاسخ دهندگان سطح رضایت پایینی از زندگی در سکونتگاه فعلی ابراز داشتند و تنها درصد دیدگاه خنثی داشتند. پاسخ دهندگان در مقایسه با سکونتگاه های پیشین خود احساس رضایت بیشتری را گزارش دادند. تحلیل رگرسیون چندگانه گام به گام نشان داد که سه زیر حوزه خدمات اساسی، امنیت تصرف و کیفیت سازه ای به ترتیب قوی ترین پیش بینی کننده های رضایت از زندگی هستند و ۵۲ درصد از واریانس آن را تبیین می کنند. بین دلایل اصلی مهاجرت، دسترسی به مسکن مقرون به صرفه و زیر حوزه های مسکن کیفیت زندگی رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد. یافته ها بر ضرورت مداخلات سیاستی در زمینه رسمیت بخشی به مالکیت، ارتقای خدمات زیر بنایی و بهبود کیفیت ساخت و ساز در این سکونتگاه ها تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کلان شهر تهران ، سکونتگاههای غیر رسمی ، کیفیت مسکن ، رضایت از زندگی ، تحلیل عاملی ، رگرسیون چندگانه