افزایش تاب آوری محله در مقابل زلزله؛ مطالعه موردی: محله نارمک تهران

تاب آوری شهری به عنوان یکی از مفاهیم نوین در برنامه ریزی شهری نقش مهمی در کاهش آسیب پذیری شهرها در برابر مخاطرات طبیعی به ویژه، زلزله ایفا می کند. این مفهوم که ریشه در علوم زیستی دارد به توانایی نظام های شهری در مقاومت، سازگاری و بازیابی در برابر شوک ها و تنش های ناشی از بحران ها اشاره دارد. در میان ابعاد مختلف تاب آوری شهری، شاخص های کالبدی-محیطی به دلیل ارتباط مستقیم با زیرساخت های حیاتی و ساختار فیزیکی شهر، از اهمیت ویژه ای در مواجهه با زلزله برخوردارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و افزایش تاب آوری محله ای در برابر زلزله محله نارمک تهران را به عنوان مطالعه موردی انتخاب کرده است. نارمک به عنوان یکی از محلات قدیمی و پرتراکم شهر تهران به دلیل ویژگی های کالبدی، قدمت بافت، الگوی معابر و نوع ساخت و ساز در برابر زلزله آسیب پذیری بالقوه ای دارد. در این تحقیق، ضمن تبیین مفهوم تاب آوری محله ای مولفه های کالبدی-محیطی موثر بر تاب آوری در برابر زلزله مورد تحلیل قرار گرفته و نقش آنها در کاهش خسارات و افزایش ایمنی ساکنان بررسی شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ارتقای کیفیت زیرساخت های شهری، بهبود شبکه معابر، تقویت سازه های ساختمانی و ساماندهی فضاهای باز و عمومی می تواند تاثیر بسزایی در افزایش تاب آوری محله نارمک در برابر زلزله داشته باشد. نتایج این مطالعه بر ضرورت توجه ویژه به رویکرد تاب آوری محور در برنامه ریزی محله ای تاکید داشته و می تواند به عنوان مبنایی برای تصمیم گیری مدیران شهری و کاهش آسیب پذیری محلات شهری در برابر زلزله مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری محله ای ، زلزله ، شاخص های کالبدی محیطی ، محله نارمک تهران