ارزیابی پتانسیل بازچرخانی و تصفیه تکمیلی پساب شهری نایین به منظور کاهش اثرات زیست محیطی و تحقق مدیریت پایدار منابع

کمبود آب در مناطق خشک و نیمه خشک ایران استفاده مجدد از پساب را به یک راهکار اجتناب ناپذیر در مدیریت منابع آب تبدیل کرده است. شهر نایین به عنوان یکی از مناطق با تنش آبی، شدید نیازمند ارزیابی دقیق عملکرد تصفیه خانه موجود و تعیین الزامات فنی برای بازچرخانی ایمن پساب است. در این پژوهش کیفیت فیزیکوشیمیایی و میکروبی پساب خروجی از برکه های تثبیت نایین طی یک سال نمونه برداری با استانداردهای سازمان حفاظت محیط زیست مقایسه شد. همزمان دیدگاه ۱۲۰ نفر از ذی نفعان کشاورزان، مسئولان شهری و کارشناسان بهداشت از طریق پرسشنامه و آزمون های آماری تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که اگرچه سیستم برکه ها از نظر اقلیمی مناسب است اما کیفیت پساب نوسانات معناداری دارد. در ماه های اوج مصرف بهار و تابستان میانگین COD، فسفات و آمونیوم به ترتیب ۱۸۵۲۲، ۱/۴، ۳/۱۲ و ۵/۲۸۴/۶ میلی گرم بر لیتر بود که به طور معنی داری (p>۰/۰۱) از حد مجاز تخلیه فراتر رفت؛ به گونه ای که آمونیوم در تیرماه تا سه برابر استاندارد افزایش یافت. شاخص های میکروبی در پاییز بهبود نسبی یافتند (۲/۱۱ MPN/۱۰۰mL) اما همچنان برای آبیاری محصولات خوراکی قابل قبول نبودند. نتایج پرسشنامه نشان دهنده نگرش مثبت ۸۵% از پاسخگویان به بازچرخانی بود. با این حال بیش از ۹۰% بر نصب فوری واحدهای تصفیه تکمیلی (فیلتراسیون پیشرفته و گندزدایی فرابنفش) تاکید داشتند. در مجموع پساب تصفیه خانه نایین در شرایط فعلی فاقد استانداردهای لازم برای آبیاری مستقیم یا تخلیه ایمن است و اجرای یک سیستم تصفیه تکمیلی متمرکز بر حذف نیتروژن، فسفر و گندزدایی پیشرفته پیش نیاز اساسی برای هر گونه بازچرخانی پایدار در این منطقه محسوب می شود. این پژوهش برای نخستین بار با تلفیق داده های کمی و کیفی نقشه راهی مبتنی بر شواهد برای ارتقای تصفیه خانه نایین ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

بازچرخانی پساب ، تصفیه تکمیلی ، برکه های تثبیت ، مدیریت پایدار منابع آب ، استفاده مجدد از پساب