نقش دیزاین فراگیر در بازطراحی فضاهای عمومی مترو تهران برای توان یابان

این پژوهش به بررسی نقش حیاتی دیزاین فراگیر (Inclusive Design) در بازطراحی کیفی فضاهای عمومی متروی تهران با تمرکز ویژه بر بهبود دسترسی پذیری و تجربه کاربری توانیابان می پردازد. با وجود گسترش روزافزون شبکه مترو، چالش های متعددی در زیرساخت های موجود مانع از تحقق اصل شمولیت و دسترسی کامل برای افراد دارای معلولیت شده است. هدف اصلی این تحقیق شناسایی گلوگاه ها و موانع دسترسی پذیری در ایستگاه های مترو و ارائه راهکارهای عملی مبتنی بر اصول دیزاین فراگیر برای ارتقاء استقلال، ایمنی و کیفیت زندگی این قشر از جامعه است. روش تحقیق مورد استفاده توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات اسنادی، بررسی تطبیقی استانداردهای بین المللی (مانند ISO ۲۱۵۴۲ و ADA) و تحلیل وضعیت موجود در ایستگاه های انتخابی متروی تهران است. یافته ها نشان می دهد که نقص در طراحی مسیرهای هدایت، شکاف های سکو، کمبود آسانسورها و رمپ های مناسب و عدم وجود سیستم های اطلاع رسانی حسی چندگانه (بصری، شنیداری، لمسی) بزرگ ترین موانع هستند. همچنین کمبود آموزش کارکنان و عدم آگاهی از نیازهای متنوع توان یابان به چالش های اجتماعی نیز اضافه می شود. این مطالعه بر اساس چارچوب نظری دیزاین فراگیر، که مبتنی بر اصول اصلی دسترسی، انعطاف پذیری و طراحی مبتنی بر تجربه کاربری است، انجام شده است. نتایج نشان می دهد که تغییر نگرش از طراحی مبتنی بر استاندارد به طراحی مبتنی بر تجربه می تواند تحول بزرگی در کیفیت زندگی توان یابان ایجاد کند. در نهایت چارچوبی عملیاتی برای بازطراحی فضاهای فیزیکی و عملکردی مترو تهران ارائه گردید تا این سیستم حمل و نقل به محیطی قابل استفاده، ایمن و شاداب برای تمام شهروندان تبدیل شود. این مطالعه می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری های شهری و طراحی مدرن در ایران و کشورهای مشابه عمل کند.

کلیدواژه ها:

دیزاین فراگیر ، متروی تهران ، دسترسی پذیری ، توان یابان ، طراحی انسان محور