واکاوی تاثیر نور بر طراحی پوسته مراکز فرهنگی با رویکرد معماری بومی (مطالعه موردی اقلیم گرم و خشک ایران)

در اقلیم گرم و خشک نور طبیعی همزمان منبع اصلی روشنایی روز و عامل افزایش بار حرارتی و خیرگی است. در بسیاری از مراکز فرهنگی معاصر این اقلیم از ظرفیت معماری بومی برای کنترل توامان نور و حرارت در طراحی پوسته بهره ی نظام مند گرفته نمی شود. پژوهش های پیشین نقش نور طبیعی در معماری پایدار و عملکرد عناصر بومی مانند ایوان، سایه بان مشبک و حیاط مرکزی را عمدتا به صورت جداگانه بررسی کرده اند و پیوند نظام مند این دانش با طراحی پوسته مراکز فرهنگی معاصر کمتر تحلیل شده است. این خلا به همراه لزوم کاهش مصرف انرژی، ارتقای آسایش بصری و حرارتی و تقویت هویت بومی ضرورت پژوهش حاضر را شکل می دهد. هدف این پژوهش شناسایی نقش نور طبیعی در شکل گیری پوسته مراکز فرهنگی در اقلیم گرم و خشک، استخراج الگوها و مولفه های بومی کنترل نور، تحلیل امکان به کارگیری آنها در نمونه های معاصر و ارائه راهبردهای طراحی پوسته مبتنی بر بهینه سازی نور روز است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است؛ مبانی نظری نور اقلیم گرم و خشک، معماری بومی و پوسته ساختمان از منابع کتابخانه ای استخراج شده و سپس نمونه های بومی و مراکز فرهنگی معاصر این اقلیم از نظر نحوه استفاده از نور روز و سازماندهی پوسته به صورت تطبیقی تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد نور در معماری بومی این اقلیم از طریق فیلترهای نوری، لایه بندی پوسته، فضاهای نیمه باز و کنترل بازشوها مدیریت می شود و تطبیق خلاقانه این اصول با نیازهای مراکز فرهنگی معاصر می تواند به پوسته هایی با نور روز مطلوب، کاهش مصرف انرژی و تقویت هویت بومی منجر شود.

کلیدواژه ها:

نور طبیعی ، طراحی ، پوسته مراکز ، فرهنگی معماری ، بومی اقلیم گرم و خشک ، آسایش بصری ، بهینه سازی انرژی