ارزیابی تطبیقی فرم فضایی ، عملکرد و معنا در معماری بیمارستان های معاصر با رویکرد شفابخشی محیطی

معماری مراکز درمانی در دوره معاصر از رویکردی صرفا عملکرد محور به سمت نگرشی چندبعدی و انسان محور در حال تحول است؛ به گونه ای که علاوه بر تامین نیازهای کالبدی و عملکردی به تاثیرات روانی ادراکی و معنایی فضا نیز توجه می شود. در این میان مفهوم معماری شفابخش به عنوان یکی از رویکردهای نوین در طراحی فضاهای درمانی بر نقش محیط کالبدی در ارتقای سلامت روانی و تسریع فرآیند بهبود بیماران تاکید دارد. مرور پیشینه پژوهش نشان می دهد که مطالعات متعددی در زمینه طراحی مبتنی بر شواهد و تاثیر عناصر محیطی بر تجربه بیماران انجام شده است اما کمتر پژوهشی به صورت تطبیقی و همزمان به تحلیل سه گانه فرم، عملکرد و معنا در بیمارستان های معاصر پرداخته است. از این رو ضرورت انجام این پژوهش در تبیین روابط میان مولفه های کالبدی و کیفیت های شفابخش محیط درمان آشکار می شود. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش عبارت است از اینکه چگونه فرم فضایی عملکرد و معنا در معماری بیمارستان های معاصر بر کیفیت های شفابخش محیط تاثیر می گذارند؟ و همچنین چه تفاوت ها و شباهت هایی میان رویکردهای طراحی در نمونه های موردی وجود دارد؟ هدف این پژوهش ارزیابی تطبیقی فرم، فضایی عملکرد و معنا در معماری بیمارستان های معاصر با تاکید بر رویکرد شفابخشی محیطی و استخراج شاخص های موثر در ارتقای کیفیت طراحی فضاهای درمانی است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و تحلیل نمونه های موردی منتخب گردآوری شده اند. تحلیل بر اساس شاخص هایی نظیر سازمان فضایی، سیرکولاسیون، دسترسی به نور طبیعی، ارتباط با طبیعت و کیفیت های ادراکی و معنایی صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تلفیق مناسب فرم، فضایی، کارکردهای درمانی و ابعاد معنایی فضا نقش موثری در ارتقای تجربه کاربران و تحقق اصول معماری شفابخش دارد همچنین مشخص شد که رویکردهای انسان محور و طبیعت گرا در مقایسه با رویکرد صرفا عملکردی تاثیر بیشتری بر کاهش استرس و بهبود کیفیت محیط درمانی دارند.

کلیدواژه ها:

معماری شفابخش ، بیمارستان های معاصر ، فرم فضایی ، عملکرد درمانی ، کیفیت محیط درمانی