تحلیل نقش ارتقای کیفیت فضاهای نیمه عمومی شامل حیاط های مشترک، گذرگاه های محلی و حیاط خلوت ها در تقویت تعاملات اجتماعی و کاهش احساس تنهایی در بافت های تاریخی شهری

پژوهش حاضر با عنوان تحلیل نقش ارتقای کیفیت فضاهای نیمه عمومی - شامل حیاط های مشترک، گذرگاه های محلی و حیاط خلوت ها در تقویت تعاملات اجتماعی و کاهش احساس تنهایی در بافت های تاریخی شهری به بررسی اثرات فضاهای نیمه عمومی خرد بر تعاملات اجتماعی و کاهش انزوای اجتماعی در بافت های تاریخی می پردازد. این تحقیق از نوع کاربردی با رویکرد کیفی-میدانی همراه با تحلیل کمی تکمیلی طراحی شد. جامعه آماری شامل ساکنان محلات تاریخی منتخب بود و نمونه گیری به روش هدفمند انجام شد تا گروه های مختلف، اجتماعی، سنی و جنسیتی نماینده باشند. ابزارهای گردآوری داده شامل مشاهده، میدانی، نقشه برداری، یادداشت میدانی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و پرسشنامه های استاندارد ارزیابی تعاملات اجتماعی و احساس تنهایی بود. داده های کیفی از طریق تحلیل محتوای موضوعی و الگوهای رفتاری و داده های کمی از طریق شاخص های توصیفی، همبستگی و تحلیل رگرسیون مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که ارتقای کیفیت فضاهای نیمه عمومی خرد، شامل مقیاس مناسب، مرزبندی منطقی، نفوذپذیری کنترل شده، جذابیت بصری و خوانایی فضا موجب افزایش حضور کاربران، افزایش تعاملات روزمره و شکل گیری مواجهه های اجتماعی می شود. همچنین فضاهایی که امکان فعالیت های متنوع فردی و جمعی و مشارکت ساکنان در نگهداری آن ها فراهم است بیشترین اثر مثبت را بر سرمایه اجتماعی محله و کاهش احساس تنهایی نشان دادند. تحلیل داده ها نشان داد که رابطه میان کیفیت فضا، تعاملات اجتماعی و کاهش تنهایی به صورت مثبت و معنادار است. این پژوهش تاکید می کند که بازآفرینی و ارتقای فضاهای نیمه عمومی خرد در بافت های تاریخی با توجه همزمان به ابعاد کالبدی، ادراکی و اجتماعی راهکار موثری برای افزایش سرزندگی اجتماعی، تقویت تعاملات روزمره و کاهش انزوای اجتماعی ساکنان است و می تواند به عنوان سیاست طراحی شهری و برنامه ریزی محلات تاریخی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارتقای کیفیت فضاهای نیمه عمومی ، تعاملات اجتماعی ، تنهایی شهری ، بافت های تاریخی شهری ، بازآفرینی فضاهای خرد همسایگی