مقایسه تطبیقی ساسانیان و صفویه

پوشاک زنان در دوره ساسانی (۲۲۴-۶۵۱ م) عمدتا شامل پیراهن های بلند و پرچین با چین های فراوان، دامن دراپه، یقه گرد یا گاهی باز، آستین دار یا بدون آستین، تونیک چاک دار با قلاب دوزی و رنگ های زنده مانند سرخ، آبی آسمانی و سبز، شال های بلند شبیه شال هندی روی شانه انداخته شده، شلوار بلند چین دار در ساق مانند مردان اما ظریف تر، دهان بند در حضور شاه، چادر به عنوان پوشش رایج که گاهی دور کمر یا روی دوش بسته شده و پوشش پا (احتمالا چکمه بود). این پوشش ها تحت تاثیر عوامل جغرافیایی، اقتصادی، مذهبی زرتشتی و اجتماعی شکل گرفته و اغلب از پارچه های نازک ابریشمی تهیه می شدند و نمادی از جایگاه اجتماعی و زیبایی بودند. در دوره صفویه (۱۵۰۱-۱۷۲۰ م) پوشاک زنان چندلایه و تجملی تر شد و شامل تن پوش هایی چون قمیص (پیراهن جلو باز تا ناف)، قبا (بلند تا مچ پا، جلو باز، آستین گشاد، اغلب از ابریشم، مخمل یا زربفت)، کلیجه یا نیم تنه (در فصول سرد، روی قبا)، جلیقه، مانتو جلو باز، شلوار (تنگ تر و بلندتر از مردان، گاهی چسبان)، کفش و چکمه های ظریف از چرم نرم (تیماج) و جوراب های کوتاه یا بلند بود. پوشش سر شامل چادر سفید بلند پوشاننده کل بدن جز چشم ها، روبنده پارچه سفید با توری برای دید، لچک، مقنعه، پیشانی بند و کلاه های مزین به جواهرات می شد. رنگ های شاد، قرمز، سبز، زرد، تزیینات یراق دوزی، ملیله دوزی و زیورآلات فراوان از ویژگی های بارز این دوره بود که تحت تاثیر رسمی شدن تشیع، شکوفایی هنر و صنایع دستی و گزارش های سیاحان خارجی شکل گرفت. این دو دوره تداوم سنت های ایرانی در پوشش زنان را همراه با تحولات زیبایی شناختی و اجتماعی نشان می دهند. مهم ترین سوال این است که کدام عناصر زیبایی شناختی یا نمادین از پوشش زنان در این دو دوره تاریخی به صورت آگاهانه یا ناخودآگاه، در پوشش سنتی یا حتی مدرن زنان ایرانی امروز تداوم یافته است؟ مثلا توجه به ظرافت، استفاده از پارچه های روان یا اهمیت شال و روسری.

کلیدواژه ها:

ساسانیان ، صفویه ، پوشاک زنانه