مدیریت ریسک حریق در تاسیسات و املاک شهرداری؛ تلفیق رویکردهای مهندسی ایمنی آموزش شهروندی و برنامه ریزی اضطراری

حریق در پرتفوی دارایی های شهرداری از ساختمان های اداری پایانه ها و انبارها تا مراکز فرهنگی ورزشی، بازارچه ها و پارکینگ ها یک حادثه منفرد نیست؛ رخدادی است که روی سه لایه به هم پیوسته شکل می گیرد لایه فنی ساختمان و سامانه های حفاظت لایه انسانی رفتار کاربران و بهره برداران و لایه مدیریتی سازمانی نگهداشت انطباق و فرماندهی حادثه. تجربه پژوهش های حوزه ایمنی حریق نشان می دهد تمرکز صرف بر تجهیزات مثلا نصب دتکتور یا اسپرینکلر یا صرفا بر آموزش عمومی هر کدام به تنهایی در برابر شکست های زنجیره ای کافی نیستند؛ آنچه اثر پایدار می گذارد، طراحی مهندسی مبتنی بر سناریو مدیریت چرخه عمر دارایی و آمادگی عملیاتی است که با آموزش هدفمند شهروندی و تمرین های منظم اضطراری هم افزا می شوند. این مقاله با رویکرد مرور نظام مند روایی ادبیات منتشر شده درباره ارزیابی ریسک حریق در ساختمان های عمومی به ویژه بیمارستان ها مجتمع های تجاری و ساختمان های اداری مدیریت ایمنی حریق، رفتار تخلیه و اثر بخشی آموزش تمرین های اضطراری را سنتز کرده و آن را به زمینه مدیریت دارایی های شهرداری ترجمه اجرایی می کند. یافته ها در قالب یک چارچوب مفهومی سه ستونی ارائه می شود (۱) مهندسی ایمنی و کنترل های فنی حفاظت فعال غیر فعال قابلیت اطمینان، تحلیل سناریو و مدلسازی، تخلیه (۲) آموزش و ارتباطات ریسک برای شهروندان و کارکنان طراحی پیام سواد ایمنی تغییر رفتار آموزش دیجیتال (۳) برنامه ریزی اضطراری و فرماندهی حادثه طرح های عملیاتی تمرین های میزکار و میدانی مدیریت منابع و تداوم خدمت سپس یک مدل عملیاتی مدیریت ریسک حریق برای شهرداری پیشنهاد می شود که دارایی محور است شاخص پذیر طراحی می شود و قابلیت استقرار در سامانه های املاک و نگهداشت شهرداری را دارد. در پایان ضمن واکاوی شکاف های روش شناختی و نهادی مجموعه ای از دلالت های سیاستی و اجرایی برای ارتقای تاب آوری ایمنی در املاک شهرداری ارائه می گردد؛ از بازطراحی فرآیند ممیزی و نگهداشت تا حکمرانی داده، مشارکت شهروندی و تمرین های اضطراری مبتنی بر سناریو.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، حریق ، ایمنی حریق ، مدیریت دارایی های شهری ، آموزش شهروندی ، برنامه ریزی اضطراری ، ساختمان های عمومی ، تاب آوری شهری