کاربرد فناوری های هوش مصنوعی در بهینه سازی مصرف مصالح و کاهش هزینه های پروژه های ساختمانی: یک مطالعه مروری

صنعت ساخت و ساز همواره با چالش های اساسی نظیر افزایش پیش بینی نشده هزینه ها، تخصیص نامناسب منابع و تولید حجم بالای ضایعات زیست محیطی مواجه بوده است. در سال های اخیر، هوش مصنوعی (AI) به عنوان یک فناوری تحول آفرین برای غلبه بر این محدودیت ها و حرکت به سمت توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع کاربردهای هوش مصنوعی در بهینه سازی مصرف مصالح و کاهش هزینه های پروژه های ساختمانی به روش مطالعه مروری نظام مند و با تحلیل مقالات معتبر علمی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که بهره گیری از رویکردهایی نظیر یادگیری ماشین (ML)، یادگیری عمیق (DL) و بینایی ماشین دقت برآورد هزینه ها را به میزان چشمگیری افزایش داده و با پیش بینی دقیق تقاضا از انبارش مازاد مصالح جلوگیری می کند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که تلفیق هوش مصنوعی با فناوری هایی نظیر مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، اینترنت اشیا (IoT) و دوقلوهای دیجیتال علاوه بر کاهش زمان و هزینه پروژه ها، امکان طراحی هوشمند ترکیبات مصالح مانند بتن کم کربن و مدیریت خودکار پسماندها را فراهم می سازد. نتایج مطالعات منتخب نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی در برخی پروژه ها توانسته دقت برآورد هزینه را به بیش از ۹۷ درصد رسانده و با تلفیق دوقلوی دیجیتال و یادگیری ماشین موجب کاهش ۱۸ درصدی زمان اجرا و ۱۲ درصدی هزینه های کل پروژه شود. با این وجود، پیاده سازی این سیستم ها در صنعت ساخت و ساز همچنان با موانعی همچون فقدان داده های یکپارچه، هزینه های اولیه بالا و مقاومت فرهنگی نیروی کار روبرو است. در نهایت این مطالعه نشان می دهد که استقرار هوش مصنوعی نه تنها یک مزیت رقابتی و اقتصادی بلکه یک ضرورت زیست محیطی برای کاهش اثرات مخرب کربن است و تحقیقات آینده باید بر توسعه مصالح سبز و یکپارچه سازی کامل سیستم های مدیریت هوشمند متمرکز شوند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، بهینه سازی مصالح ، مدیریت هزینه پروژه های ساختمانی ، مدل سازی اطلاعات ساختمان