ارزیابی تطبیقی و تحلیل حقوقی نظامهای قراردادی نشریه ۴۳۱۱ و فیدیک قرمز با رویکرد تخصیص متوازن ریسک در پروژه های ساخت

انتخاب نظام قراردادی متناسب با ابعاد و پیچیدگی پروژه ها نقشی بنیادین در مدیریت ادعاها و موفقیت طرح های عمرانی ایفا می کند. نشریه ۴۳۱۱ به عنوان مرجع اصلی قراردادهای داخلی ایران بر پایه حقوق مدنی استوار است در حالی که فیدیک قرمز به عنوان یک استاندارد بین المللی ریشه در نظام حقوقی کامن لا دارد. هدف این پژوهش ارزیابی تطبیقی این دو نظام قراردادی با تمرکز بر فلسفه توزیع ریسک و مفاهیم نوین مدیریت ساخت است. یافته ها حاکی از آن است که فیدیک با رویکردی مشارکتی بر تخصیص متوازن ریسک تاکید دارد اما در نشریه ۴۳۱۱ کفه ترازوی ریسک به نفع کارفرما سنگینی کرده و مسئولیت های گسترده ای بر عهده پیمانکار گذاشته شده است. همچنین اختیارات مهندس مشاور در فیدیک بسیار تعیین کننده تر بوده و فرآیندهای حل اختلاف از طریق هیئت های تخصصی نسبت به شوراهای عالی فنی در ایران از کارآمدی و سرعت بیشتری برخوردار است. بررسی ها نشان می دهد که مفاهیم کلیدی همچون مهندسی ارزش، آموزش کارکنان و الزامات دقیق ایمنی و حفاظت از محیط زیست در نشریه ۴۳۱۱ مغفول مانده یا بسیار کلی بیان شده اند. علاوه بر این در مباحث حساس حقوقی مانند فسخ به مصلحت تفاوت های جدی در نحوه محاسبه عدم النفع و مبانی جبران خسارات پیمانکار مشاهده می شود. در نهایت این پژوهش پیشنهاد می دهد که برای هم سویی با استانداردهای جهانی و کاهش نرخ ادعاها در پروژه های عمرانی، ملی بازنگری در مواد نشریه ۴۳۱۱ با رویکردی توسعه گرا، شفاف و متوازن الزامی است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی تطبیقی ، نشریه ۴۳۱۱ ، فیدیک قرمز ، تخصیص متوازن ریسک ، حقوق مدنی