مدلسازی جریان سیلاب در حوضه های آبریز شهری و نقش برنامه ریزی مدیریتی در کاهش خسارات ناشی از سیل

بروز سیلاب در حوضه های آبریز شهری به دلیل گسترش سطوح نفوذناپذیر توسعه نامتوازن شهری و تغییرات اقلیمی، طی سالهای اخیر روندی افزایشی داشته و خسارات، اقتصادی، اجتماعی و زیربنایی قابل توجهی را ایجاد کرده است. مدلسازی دقیق جریان سیلاب در محیطهای شهری می تواند نقش اساسی در پیش بینی رفتار رواناب، تعیین پهنه های پرخطر و برنامه ریزی مدیریتی موثر در کاهش خسارات ایفا کند. در این پژوهش ابتدا رفتار هیدرولوژیکی و هیدرولیکی حوضه های شهری با بهره گیری از مدل های شناخته شده بین المللی نظیر HEC-HMS، SWMM و HEC-RAS بررسی می شود. سپس نقش برنامه ریزی مدیریتی شامل طراحی زیر ساخت های کنترل سیلاب، توسعه سامانه هشدار سریع، مدیریت رواناب شهری (LID) و اجرای طرح های کاهش ریسک تحلیل و ارزیابی می گردد. استفاده از داده های واقعی، بارندگی، شیب و توپوگرافی شهری، شبکه جمع آوری آب های سطحی و اطلاعات کاربری اراضی امکان شبیه سازی قابل اعتماد شرایط سیلاب را فراهم کرده است. نتایج نشان می دهد که ترکیب مدلسازی دقیق با برنامه ریزی مدیریتی هدفمند می تواند تا ۳۰ تا ۶۵ درصد خسارات بالقوه سیلاب را کاهش دهد؛ یافته ای که با گزارش های جدید بانک جهانی (۲۰۲۳–۲۰۲۴)، UNDRR و تحقیقات داخلی مانند مطالعات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ایران (۱۴۰۲) همخوانی دارد. این تحقیق بر ضرورت تلفیق ابزارهای پیشرفته مدل سازی با مدیریت شهری مبتنی بر ریسک تاکید کرده و چارچوبی کاربردی برای تصمیم سازان شهری جهت کاهش آسیب پذیری در برابر سیلاب های آینده ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مدلسازی سیلاب ، حوضه های آبریز شهری ، برنامه ریزی مدیریتی ، مدیریت رواناب ، کاهش خسارات سیل