واکاوی بوم محور رمان «سیمرغ پدربزرگ من بود»

در این پژوهش با رویکرد بوم محور، به تحلیل رمان «سیمرغ پدربزرگ من بود»، اثر فاطمه سرمشقی پرداخته و کوشیده شده است سازوکارهای بازنمایی مسوولیت پذیری زیست محیطی و شیوه تعامل انسان معاصر به ویژه نوجوانان با طبیعت در ساختار روایی آن بررسی شود. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد در این داستان، نویسنده، با بهره گیری از عناصر اسطوره ای و عرفانی، چند نگرش متفاوت درباره طبیعت را به تصویر بکشد: نگرش سنتی و طبیعت محور (پدربزرگ) که بر پیوند زیست جهانی و احترام به طبیعت تاکید دارد؛ گفتمان راوی، نمادی از وضعیتی است که در آن، آموزش زیست محیط اگر از پایه صورت نگیرد، منجر به واکنش ناکافی در مقابل طبیعت می شود؛ نگرش مدرن و چالش مند (سارک) که بحران انتخاب و ضرورت تغییر رفتار را برجسته می سازد؛ نگرش و شیوه برخورد معلم با طبیعت که نتوانسته است اخلاق زیست محیطی را حتی برای نمایندگان خود درونی کند. صدای معلم کم تر از هر شخصیت دیگری در داستانی که جنبه های آموزشی دارد، به گوش می رسد و این مهم ترین نقدی است که نویسنده بر سیستم آموزش و پرورش وارد می کند و نگرش انسان محور و بوم ستیز (هما) که نمود گفتمان مصرف گرایی و بی اعتنایی به محیط زیست است. تحلیل روایت نشان می دهد که داستان با طرح پیامدهای فروپاشی تعادل بوم شناختی، خواننده را به بازاندیشی اخلاقی و احیای رابطه دوسویه با طبیعت دعوت می کند و می تواند ابزاری موثر برای ارتقای حساسیت زیست محیطی به ویژه در میان نسل نوجوان باشد.

کلیدواژه ها:

رمان سیمرغ پدربزرگ من بود ، نقد بوم محور ، اخلاق زیست مجیطی ، اسطوره