نقد و بررسی ادله جسمانی بودن روح در اندیشه اخباری ها

یکی از مسائل مطرح در حوزه انسان شناسی، کیفیت و نحوه وجود نفس است. اندیشمندان اسلامی در این رابطه دو دسته اند: برخی از آن ها تجرد نفس را برگزیده و از آن دفاع کرده اند. برخی هم جسمانی بودن نفس را انتخاب کرده و نهایت تلاش خود برای دفاع از این نظریه را مبذول داشته اند. دسته ای از متکلمین، اخباری ها و اصحاب تفکیک دیدگاه دوم را پذیرفته که برای اثبات این دیدگاه نیز ادله ای اقامه کرده اند. از جمله قائلین به این نظریه محمدامین استرآبادی و سید نعمت الله جزائری در دو نسل از اخباری ها بوده که دلایلی نیز بر این نظریه آورده اند. نوشتار حاضر با روش تحلیلی- انتقادی در صدد است به ادله این دو شخصیت بر جسمانیت نفس و نقد و بررسی این ادله بپردازد. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که دلایل این دو شخصیت صرفا دلایل نقلی بوده که با استفاده از روایات معصومین (ع) به اثبات جسمانیت نفس پرداخته اند. در صورت پذیرش چنین نظریه ای، اعتقاد به معاد که متوقف بر جاودانگی انسان می باشد، با چالش جدی مواجه شده که چنین اتفاقی منجر به زیر سوال رفتن عدالت و حکمت خدا می شود. تناقض گویی و مخالفت با ادله عقلی و نقلی نیز از دیگر اشکالات این نظریه است. . . . .

کلیدواژه ها:

نگره اخباری ، جسمانیت نفس ، تجرد نفس ، جسم لطیف ، استرآبادی ، جزائری