کلانتر ۵، استقراری از دوره اسلامی میانه در حوضه آبگیر سد گتوند علیا، خوزستان

سد گتوند علیا با دریاچه ای به طول ۹۰کیلومتر، یکی از بزرگ ترین سدهای کشور است که آبگیری آن سبب به زیر آب رفتن تعداد زیادی از محوطه های باستانی، مسیرهای باستانی و جدید کوچ، روستاها و وارگه های عشایری در منطقه شمال شرق خوزستان شد. پیش از اتمام ساخت سد، تیمی از باستان شناسان در سال ۱۳۸۶ه‍.ش. حوضه آبگیر آن را بررسی نمودند. پس از آن در سال ۱۳۸۷ تیمی از باستان شناسان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان محوطه کلانتر و گورستان کلانتر را کاوش نمودند و به دنبال آن در فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۹ دو محوطه کلانتر ۴ و ۵ به منظور نجات بخشی و به دست آوردن هرچه بیشتر اطلاعات کاوش شدند که نتایج قابل توجهی به دنبال داشت. درپی کاوش در محوطه کلانتر ۵، آثار معماری مسکونی با استفاده از سنگ های قواره شده و سفال های ساده نخودی و قرمز و سفال های لعاب دار آبی فیروزه ای و سبز و برخی ادوات سنگی نظیر: سنگ ساب، هاون و مشته سنگی به دست آمد. پس از انجام مقایسات گونه شناختی بر روی سفال های پیش گفته مشخص گردید که این سفال ها به دوره اسلامی میانه (قرون پنجم و ششم هجری قمری) تعلق دارند و محوطه هم زمان با دوره سلجوقی مسکونی بوده است. علاوه بر آن، مشخص گردید که شباهت بسیار زیادی بین معماری سنگی محوطه کلانتر ۴ که استقراری از دوره ایلام جدید است و محوطه کلانتر ۵ با یک دیگر و با معماری بومی منطقه در دوره حاضر چه در روستاها و چه در وارگه های عشایری وجود دارد؛ به عبارت دیگر، تداوم سنت های فرهنگی طی چندهزاره در این منطقه مشاهده می شود.

کلیدواژه ها:

Kalantar ۵ ، Gotvand Dam Basin ، Middle Islamic Period ، Stone Architecture ، Islamic Glazed Pottery. ، کلانتر ۵ ، حوضه آبگیر سد گتوند ، دوره اسلامی میانه ، معماری سنگی ، سفال لعاب دار اسلامی.