بستر های استخراج سنجه ها در هنرهای سنتی برمبنای رویکرد یکپارچه نگر (هولیستیک)

«سنجه ها» استانداردها، هنجارها، اصول و معیار خاص هستند که از درون هنر سنتی اسلامی آفریده شده و همانند هنر غربی به عاریت گرفته نشده اند. دو جنبه و ساحت در قواعد و مفاهیم سنجه ها به طور یکپارچه وجود دارد. بخشی از این اصول، به آداب و مبادی حکمی و متون اسلامی، آراستگی ظاهری و باطنی، به جاآوردن آداب معنوی، اخلاقی و فضیلت های انسانی مرتبط است و بخشی دیگر، صوری که به جنبه های فرمال آثار و اصول ترکیب بندی، مرتبط است؛ یعنی توجه به جنبه های آفاقی و انفسی به طور توامان. هرچند که جنبه های فرمال نیز باید جلوه های ملموس و محسوس عوالم بالا باشند که به صورت رمزوار، اثر هنری نشانه ای از آن عوالم باشد. این موارد به طورکلی در هنر سنتی برای ارزیابی و تفسیر آثار استفاده می شوند و هنرمندان در تولید آثار خود، ملزم به رعایت آن ها هستند هدف کلی، استخراج موارد بالا از دیدگاه کل نگر و یکپارچه نگر از بالا به پایین و قیاسی و از کل به جزء است و شناسایی تمامی بسترهایی که سنجه ها از درون و بطن آن ها قابل استخراج هستند. جنبه های فرمال و آفاقی: کمی، صوری، ملموس است و جنبه های غیرفرمال و انفسی: حکمی، کیفی، محتوایی، غیرملموس و فضیلتی است. فرم یا جنبه ظاهری، منطبق با محتوا و معنایی است که از درون فرم مرتبط با آن، مستفاد می شود؛ هم چنین تعریف و توصیف چندساحته هنرهای سنتی که منجر به تقسیم بندی شود. موارد مذکور در پاسخ به این پرسش است که، زمینه ها و بسترهایی که سنجه ها از درون آن ها قابل استخراج هستند، چگونه شناسایی می شوند؟ اهمیت پژوهش، کمک به درک لزوم یا عدم لزوم تاریخ هنرنگاری در حوزه هنر سنتی و استخراج میراث ناملموس از درون فرهنگ شفاهی و تبدیل به نوشتار است. ابزار گردآوری داده ها با رویکرد کتابخانه ای، مصاحبه با استادان صاحب نظر در تهران است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است. یافته ها و نتایج پژوهش، دستیابی به بسترهایی با دو تقسیم بندی متفاوت در بطن جامعه و فرهنگ با زیرمجموعه های آن ها است که با وابستگی به عوامل گوناگون، سنجه ها و قواعد و اصول، با شناسایی آن ها و از درون آن ها در حد امکان استخراج می شوند و به یک تقسیم بندی نسبتا جامعی درخصوص سنجه ها می توان رسید.

کلیدواژه ها:

Criteria ، Horizons ، Introspective ، Holistic Approach. ، سنجه ، آفاقی ، انفسی ، رویکرد کل نگر ، بستر.