دفاتر تسهیلگری و توسعه اجتماع محور محلات حاشیه نشین شهر مشهد

هدف پژوهش: رشد شهرنشینی در کشورهای درحال توسعه، ضمن افزایش بی رویه جمعیت شهرنشین و گسترش حاشیه نشینی در اطراف شهرها، همواره آنها را با انبوهی از مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و زیست محیطی مواجه ساخته است. این امر منجر شده تا این کشورها، سیاست ها و اقدامات مختلفی را جهت توسعه محلات حاشیه نشین اتخاذ کنند که ایجاد دفاتر توسعه و تسهیلگری در این محلات، یکی از این چاره هاست. روش پژوهش: این مطالعه با استفاده از پارادایم تفسیری، روش شناسی کیفی و روش تحلیل محتوای متعارف، به ارزیابی نقش دفاتر توسعه و تسهیلگری در توسعه اجتماع محور محلات حاشیه نشین در شهر مشهد پرداخته است. مشارکت کنندگان تحقیق شامل ۲۴ نفر از مدیران و کارشناسان دفاتر توسعه و تسهیلگری، اعضای کارگروه های دفاتر و کارشناسان سازمان بازآفرینی بودند. جمع آوری داده ها از طریق مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته با روش نمونه گیری هدفمند و استراتژی حداکثر تغییرات انجام شده است. یافته ها: در نتیجه این فرایند، ۵۹ کد اولیه، ۱۳ مقوله فرعی و ۴ مقوله اصلی شامل ارتقاء کیفیت زندگی، توسعه غیرمشارکتی و ابزاری، فیزیکالیسم/کالبدگرایی و ناکامی عملکردی استخراج شد و تحلیل این مقولات حاکی است که دفاتر توسعه و تسهیلگری نقش موفقی در تغییر شرایط زندگی و معیشت مردم حاشیه نشین ایفا نکرده و مشکلات و موانع چندگانه ای مانند مشکلات ساختاری، تمرکز بر پروژه های کالبدی، کمبود منابع و بودجه، فقدان یا ناکافی بودن تعامل و هماهنگی نهادی میان سازمان ها، تغییر مداوم کارشناسان، پیچیدگی فرآیندهای اداری و عدم مشارکت واقعی مردم در این زمینه نقش داشتند. نتیجه گیری: با ابتنای بر یافته ها، موفقیت دفاتر توسعه و تسهیلگری وابسته به تعامل سه ضلع اساسی است: اعتماد و مشارکت مردم، تخصص و تعهد کارشناسان، و همکاری بین سازمانی و نهادی. تنها با توجه به این سه ضلع می توان توسعه محله ای پایدار در محلات حاشیه نشین را ایجاد کرد و نقش مردم را از مشتری به بازیگر فعال ارتقاء داد.

کلیدواژه ها:

توسعه ، شهرنشینی ، حاشیه نشینی ، دفتر توسعه و تسهیلگری ، توانمندسازی