نقش حکمرانی الگوریتمی در تصمیم گیری خیریه ها: فرصت ها و تهدیدهای مدیریت سایه

با گسترش حکمرانی الگوریتمی در تصمیم گیری سازمان های خیریه، پدیده مدیریت سایه به عنوان قدرت نامرئی با علم، اشراف و تاثیرگذاری بر الگوریتم ها، فرصت ها و تهدیدهایی را با خود به همراه آورده است. پژوهش حاضر، با هدف واکاوی نقش حکمرانی الگوریتمی در تصمیم گیری خیریه ها و تبیین فرصت ها و تهدیدهای مدیریت سایه در این بستر، از رویکرد ترکیبی اکتشافی بهره­ گرفت. در گام اول، روش فراترکیب به کار گرفته شد. برای این منظور، تحلیل بر روی ۶۶ منبع معتبر (۶۰ انگلیسی و ۶ فارسی) انجام شد. نتایج فراترکیب زمینه ساز تدوین پرسشنامه نیمه ساختاریافته تحلیل مضمون با مشارکت ۱۰ خبره از حوزه مدیریت دولتی و خیریه شد. در نتیجه تحلیل مضمون،  فرصت­ها و تهدیدهای مدیریت سایه در بستر حکمرانی الگوریتمی در سازمان­های خیریه استخراج شدند. یافته ها نشان دهنده ماهیت پارادوکسیکال حکمرانی الگوریتمی در سازمان های خیریه بود که از یک سو، فرصت هایی همچون حکمرانی و شفافیت الگوریتمی، عدالت، اخلاق و کاهش سوگیری، کیفیت داده و مدل، تاثیر بر کارکنان و فرهنگ سازمانی و کارایی، کارکرد و نتایج کسب وکار مثبت را فراهم می کند، و از سوی دیگر، سبب تهدیدهایی مانند ریسک های کیفیت داده و مدل، ریسک های اخلاقی و تبعیض الگوریتمی و پیامدهای منفی مدیریت الگوریتمی بر کارکنان می­شود. در این بستر بود که مدیریت سایه سبب بروز فرصت ها (مانند تعالی مرجعیت خیریه، هدایت گری فرهنگی، توانمندسازی اجتماعی، چابکی نهادی و کاهش نابرابری) و تهدیدها (مانند تضعیف حکمرانی رسمی، چرخش خزنده ماموریت، فرسایش اعتماد عمومی و قفل شدگی فناورانه) شد. ضمن ایجاد ظرفیت های تحول آفرین، حکمرانی الگوریتمی بدون حکمرانی مسئولانه به تهدیدهای جدی منجر می شود. پیشنهادها شامل تدوین منشور اخلاقی، ممیزی مستمر، آموزش سواد الگوریتمی و تقویت نظارت انسانی هستند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی الگوریتمی ، مدیریت سایه ، سازمان های خیریه ، شفافیت الگوریتمی ، حکمرانی مسئولانه هوش مصنوعی