حکمرانی صلح ساز مبتنی بر نیکوکاری اسلامی: تبیین الگوی شبکه منطقه ای خیریه ها در تولید سرمایه اجتماعی فرامرزی و تقویت صلح در خاورمیانه

افزایش بحران ها در خاورمیانه و جهان اسلام، از جمله منازعات نظامی، بی ثباتی اجتماعی، بحران های انسانی و فرسایش اعتماد میان جوامع، ضرورت بازاندیشی در سازوکارهای صلح سازی و حکمرانی منطقه ای را دوچندان کرده است. در حالی که الگوهای متعارف همگرایی عمدتا بر همکاری دولت ها و توافقات سیاسی متمرکز هستند، فقدان زیرساخت های اجتماعی صلح، پایداری این تلاش ها را با چالش مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش نهادهای وقف و نیکوکاری اسلامی در تولید سرمایه اجتماعی فرامرزی و ارتقای حکمرانی صلح، چارچوبی نظری با عنوان «حکمرانی صلح ساز مبتنی بر نیکوکاری» ارائه می کند. پژوهش از نظر هدف، توسعه ای و نظریه پردازانه و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است و با بهره گیری از راهبرد تحلیل نظری، ادبیات وقف و نیکوکاری اسلامی، حکمرانی شبکه ای، سرمایه اجتماعی فرامرزی و صلح سازی را تلفیق می کند. یافته ها نشان می دهد وقف و نیکوکاری اسلامی از طریق دیپلماسی نیکوکارانه می تواند اعتماد فرامرزی و سرمایه اجتماعی منطقه ای را تقویت و زمینه حکمرانی صلح را فراهم کند. بر این اساس، زنجیره «وقف و نیکوکاری اسلامی ← دیپلماسی نیکوکارانه ← اعتماد فرامرزی ← سرمایه اجتماعی منطقه ای ← حکمرانی صلح» پیشنهاد می شود. همچنین، الگوی «شبکه منطقه ای خیریه های اسلامی» برای تحقق عملی این نظریه طراحی شده است. نوآوری پژوهش بازتعریف نهادهای وقفی و خیریه به عنوان بازیگران فعال حکمرانی منطقه ای و صلح سازی است.

کلیدواژه ها:

وقف ، نیکوکاری اسلامی ، حکمرانی صلح ، دیپلماسی نیکوکارانه ، سرمایه اجتماعی فرامرزی ، خاورمیانه