نقش تعریف در تبیین واقع نمایی تصورات؛ تحلیلی از منطق متاخر ابن سینا

واقع نمایی تصورات یکی از مسائل بنیادین معرفت شناسی است. منشا این مسئله آن است که تصورات، صدق و کذب پذیر به شمار نمی آیند. از سوی دیگر، عدم احراز واقع نمایی تصورات، اعتبار معرفت حاصل از تصدیقات را نیز با چالش روبه رو می سازد. دشواری حل این مسئله سبب شده است که برخی فیلسوفان به شکاکیت در قلمرو تصورات گرایش یابند و برخی دیگر، بداهت همه تصورات را بپذیرند. این مقاله با تاکید بر آرای ابن سینا، به ویژه آثار دوره متاخر وی، نشان می دهد که در چارچوب منطق سینوی می توان تبیینی منسجم از واقع نمایی تصورات ارائه کرد. براساس این تبیین، تعریف در قلمرو تصورات، همان جایگاهی را دارد که قیاس در قلمرو تصدیقات داراست و کارکرد «حد»، همانند «برهان لم»، کشف و تبیین ذات اشیا و مفاهیم است. براین اساس، تعریف نه تنها یکی از ارکان اساسی منطق سینوی به شمار می رود، بلکه مهم ترین راهکار برای پاسخ به شکاکیت در حوزه تصورات نیز محسوب می شود. ارتقای جایگاه تعریف در منطق متاخر ابن سینا نیز به منظور تبیین واقع نمایی تصورات است.

کلیدواژه ها:

مفاهیم ، ذات گرایی ، تعریف حقیقی ، تعریف اسمی ، بسایط ، رسم ، ابن سینا