ارزیابی زیست پذیری محیط زیستی شهرستان های استان تهران با رویکرد عدالت فضایی و توسعه پایدار

استان تهران در دهه های اخیر به واسطه تمرکز فعالیت های اقتصادی و جریان های شدید مهاجرتی، با فشارهای فزاینده ای بر منابع و زیرساخت های محیط زیستی مواجه شده است. این تحولات موجب افزایش نابرابری های فضایی در دسترسی به خدمات محیط زیستی در میان شهرستان های استان شده است؛ ازاین رو، تحلیل فضایی وضعیت محیط زیستی شهرستان ها برای شناسایی این نابرابری ها ضروری است. در این راستا، در این پژوهش، ابتدا داده های آماری ۱۲ گویه در قالب ۳ شاخص در بعد محیط زیستی گردآوری و با استفاده از روش آنتروپی شانون وزن دهی شدند. در ادامه، برای ترکیب گویه ها و رتبه بندی شهرستان ها از تکنیک TOPSIS استفاده شد. سپس، شهرستان ها به صورت مطلق در چهار سطح «پایدار، نیمه پایدار، آسیب پذیر و بحرانی» سطح بندی شدند. نتایج حاصل از سطح بندی نشان می دهد هیچ یک از شهرستان های استان در سطح پایدار قرار نگرفته اند و تنها شهرستان های فیروزکوه و شمیرانات در وضعیت «نیمه پایدار» قرار دارند. در مقابل شهرستان هایی نظیر پیشوا، تهران، پردیس، رباط کریم، دماوند و ورامین در سطح آسیب پذیر و شهرستان های قدس، بهارستان، اسلامشهر، ری، ملارد، قرچک، شهریار و پاکدشت در سطح بحرانی قرار گرفتند. این نتایج بیانگر تمرکز نامتوازن امکانات و خدمات زیست پذیری در سطح استان و شکاف عمیق میان شهرستان های شمالی، جنوبی، غربی و جنوب غربی است و حاکی از آن است که الگوی زیست پذیری در استان تهران از توزیع فضایی نامتعادل پیروی می کند. بر این اساس، تدوین راهبردهای ارتقای زیست پذیری در پژوهش حاضر مبتنی بر کاهش نابرابری های فضایی و حرکت به سمت توسعه پایدار در سطح استان صورت گرفته است.

کلیدواژه ها:

استان تهران ، زیست پذیری محیط زیستی ، عدالت فضایی ، آنتروپی شانون ، TOPSIS