توزیع مکانی و ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در خاک های منطقه چادگان-الیگودرز

این پژوهش با هدف ارزیابی و مقایسه آلودگی عناصر سنگین در خاک های شهرستان چادگان (استان اصفهان) و شهرستان الیگودرز (استان لرستان) انجام شده است. هر دو منطقه در پهنه ساختاری سنندج-سیرجان قرار دارند. تعداد ۱۲۸ نمونه از چادگان و ۱۰۰ نمونه از الیگودرز از عمق ۳۰ سانتی متری برداشت و با روش ICP-MS تجزیه شیمیایی شدند. شاخص های ژئوشیمیایی زمین انباشت (Igeo)، ضریب آلودگی (Cf)، شاخص بار آلودگی (PLI) و ضریب غنی شدگی (EF) بر مبنای میانگین شیل جهانی محاسبه گردید و تحلیل های آماری شامل همبستگی پیرسون، تحلیل خوشه ای و پردازش مکانی با روش کریجینگ در نرم افزار ArcGIS انجام شد. نتایج نشان داد که در چادگان شاخص PLI برای همه عناصر زیر یک است و آلودگی در سطح پایین تا متوسط قرار دارد. در مقابل، الیگودرز آلودگی معناداری در پنج عنصر نیکل (PLI=۶.۰۴)، کروم (PLI=۴.۴۵)، اسکاندیم (PLI=۴.۳۷)، کبالت (PLI=۳.۳۳) و سرب (PLI=۲.۳۶) نشان می دهد. کروم در هر دو منطقه بیشترین غلظت را داشته (چادگان: ۱۸۴ و الیگودرز: ۲۳۹ ppm) و ضریب غنی شدگی استثنایی روی در الیگودرز (EF=۶۰.۹) به فعالیت معدن سرب و روی گل زرد نسبت داده می شود. منشا اصلی آلودگی در الیگودرز فعالیت های معدنی و دگرسانی هیدروترمال سنگ های دگرگونی، و در چادگان کارخانه سنگ شکن فاقد سیستم فیلتراسیون شناسایی شد. بر این اساس، پایش مستمر و نصب تجهیزات کنترل آلودگی در هر دو منطقه ضروری است.

کلیدواژه ها:

آلودگی خاک ، فلزات سنگین ، شاخص زمین انباشت (Igeo) ، شاخص بار آلودگی (PLI) ، ضریب غنی شدگی (EF)