بررسی رابطه توانایی ترکیب پذیری، هتروزیس و فاصله ژنتیکی مبتنی بر نشانگر SRAP در لاین های خالص ذرت تحت تنش خشکی

هدف: تنش خشکی یکی از مهم ترین عوامل محدودکننده تولید ذرت در جهان است. هتروزیس نقش کلیدی در افزایش عملکرد دارد، اما پیش بینی آن بدون انجام تلاقی های گسترده و ارزیابی های مزرعه ای پرهزینه، همواره یکی از چالش های اصلی به نژادگران بوده است. این مطالعه با هدف بررسی روابط میان توانایی ترکیب پذیری عمومی (GCA)، توانایی ترکیب پذیری خصوصی (SCA) و فاصله ژنتیکی مبتنی بر نشانگر SRAP و ارتباط آنها با هتروزیس و عملکرد هیبرید در لاین های خالص ذرت CIMMYT تحت شرایط نرمال و تنش خشکی انجام شد.مواد و روش ها: ۱۳ لاین خالص ذرت با چهار تستر در قالب طرح لاین ×تستر تلاقی داده شدند و ۵۲ هیبرید F۱ تولید گردید. هیبریدها در دو محیط (نرمال و تنش خشکی) و طی دو سال در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار ارزیابی شدند. عملکرد دانه به عنوان صفت اصلی اندازه گیری شد. اثرات GCA و SCA با روش های استاندارد ژنتیک کمی محاسبه گردید. هتروزیس نسبت به والد متوسط (MPH) برای هر هیبرید محاسبه شد. تنوع ژنتیکی با ۳۰ جفت آغازگر SRAP ارزیابی و فاصله ژنتیکی با ضریب جاکارد محاسبه گردید.نتایج: نسبت واریانس SCA به GCA در تنش به طور معنی داری بیشتر از نرمال بود که حاکی از نقش غالب اثرات غیرافزایشی در شرایط تنش است. وراثت پذیری خصوصی در تنش پایین تر از نرمال بود. تسترهای A۶۷۹ و K۱۶۶B بهترین ترکیب کننده های عمومی بودند. هیبرید L۵ × T۳ با عملکرد ۱۱.۹۹ تن در هکتار و هتروزیس ۳۱۵ درصد در تنش برترین هیبرید بود. همبستگی فاصله ژنتیکی (GD) با عملکرد و هتروزیس غیرمعنی دار بود. در حالی که همبستگی SCA با عملکرد در شرایط نرمال و GCA با هتروزیس در شرایط تنش مثبت و معنی دار بود. میانگین هتروزیس در تنش به طور معنی داری بیشتر از نرمال بود که نشان دهنده افزایش هتروزیس در شرایط تنش است.نتیجه گیری: نشانگرهای SRAP به تنهایی برای پیش بینی هتروزیس و عملکرد هیبرید در ذرت قابل اعتماد نیستند. با این حال، SCA یک پیش بین کننده عالی برای عملکرد در شرایط نرمال و GCA یک شاخص کمکی قابل اطمینان برای پیش بینی هتروزیس در شرایط تنش خشکی می باشند. هیبرید L۵ × T۳ به عنوان کاندیدای امیدوارکننده برای آزمایش های پیشرفته و چندمکانی در مناطق خشک و نیمه خشک معرفی می گردد.

کلیدواژه ها:

توانایی ترکیب پذیری ، فاصله ژنتیکی ، عملکرد هیبرید ، لاین های خالص ، شرایط کم آبی