بررسی مولکولی برخی از هیبریدهای خارجی و توده های بومی پیاز (Allium cepa L.) از لحاظ نوع سیتوپلاسم نرعقیم و ژن بازگرداننده باروری Ms

هدف: پیاز (Allium cepa L.) یکی از مهم ترین محصولات سبزی کشور است که بخش عمده ارقام روزکوتاه کشت شده در ایران را هیبریدهای خارجی تشکیل می دهند. بررسی ژرم پلاسم از نظر نوع سیتوپلاسم و وضعیت جایگاه ژنی بازگرداننده باروری، نخستین گام در برنامه های اصلاحی تولید ارقام هیبرید پیاز محسوب می شود. در پژوهش حاضر، تعدادی از هیبریدهای خارجی و سه توده بومی پیاز روزکوتاه ایران از نظر نوع سیتوپلاسم و وضعیت جایگاه ژنی بازگرداننده باروری Ms با استفاده از نشانگرهای مولکولی اختصاصی مورد ارزیابی قرار گرفتند.مواد و روش ها: برای تعیین نوع سیتوپلاسم از نشانگرهای Cp-cytotype، orf۷۲۵ و orf۲۱۹ و برای تعیین وضعیت آلل های جایگاه ژنی بازگرداننده باروری Ms از نشانگرهای jnurf۱۳ و AcPMS۱ استفاده شد. استخراج DNA از فلس سوخ ها انجام گرفت. برای هر هیبرید خارجی دو سوخ و برای توده های بومی ۳ تا ۶ سوخ به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفت. محصولات تکثیرشده با استفاده از ژل آگارز یک درصد جداسازی و الگوهای باندی مورد ارزیابی قرار گرفتند.نتایج: تمامی هیبریدهای خارجی مورد بررسی، به جز یک رقم دارای سیتوپلاسم نرعقیم از نوع S بودند، در حالی که در تمامی نمونه های مربوط به توده های بومی، دارای سیتوپلاسم نربارور بودند. بررسی جایگاه ژنی بازگرداننده باروری Ms نشان داد که هیبریدهای خارجی از نظر این جایگاه دارای ژنوتیپ هموزیگوت مغلوب (msms) یا هتروزیگوت (Msms) بودند. همچنین، بیشتر نمونه های متعلق به توده های بومی دارای ژنوتیپ هموزیگوت مغلوب (msms) بودند و در برخی نمونه ها، آلل بازگرداننده باروری به صورت هتروزیگوت (Msms) مشاهده شد.نتیجه گیری: در نمونه های بومی مورد بررسی، سیتوپلاسم نرعقیم شناسایی نشد؛ بنابراین، برای تولید لاین مادری نرعقیم (لاین A) می توان از منابع دارای سیتوپلاسم نرعقیم موجود در هیبریدهای خارجی استفاده کرد. همچنین، بهره گیری از نشانگرهای مولکولی برای شناسایی ژنوتیپ های دارای آلل مغلوب ms می تواند فرآیند تولید و خالص سازی لاین های مادری نرعقیم (A) و نگهدارنده (B) را تسریع کرده و کارایی برنامه های اصلاحی پیاز را افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

انتخاب به کمک نشانگر ، لاین مادری نرعقیم ، لاین نگهدارنده ، نرعقیمی سیتوپلاسمی