نقش فعالیت های گروهی مدرسه محور در توسعه مهارت های اجتماعی در دوره تحصیلی ابتدایی

هدف این مقاله تبیین سازوکارهای اثرگذاری فعالیت های گروهی مدرسه محور بر رشد مهارت های اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی و تدوین راهنمایی عملی برای طراحی، اجرا و ارزشیابی این فعالیت هاست. مطالعه با رویکرد مروری تحلیلی و بر پایه تحلیل هدفمند آثار نظری، فراتحلیل های معتبر، پژوهش های تجربی و اسناد آموزشی ایران انجام شده است؛ ازاین رو یافته های آن حاصل اجرای مداخله میدانی یا فراتحلیل مستقل نیست. تحلیل شواهد نشان می دهد که فعالیت گروهی، در صورت برخورداری از وابستگی متقابل مثبت، مسئولیت پذیری فردی، آموزش صریح رفتارهای اجتماعی، فرصت مشارکت برابر و بازاندیشی پس از فعالیت، می تواند بستر تمرین گفت وگو، گوش دادن فعال، همدلی، خودتنظیمی، حل تعارض و تصمیم گیری جمعی باشد. بااین حال، گروه بندی صوری، تسلط چند دانش آموز، طرد همسالان و ارزشیابی صرفا محصول محور ممکن است فرصت یادگیری اجتماعی را محدود کند. بر این اساس، الگویی پنج مرحله ای شامل نیازسنجی، طراحی نقش ها، اجرای هدایت شده، بازخورد و پایش انتقال مهارت پیشنهاد می شود. نتیجه گیری اصلی آن است که مدرسه باید فعالیت گروهی را نه برنامه ای حاشیه ای، بلکه موقعیتی نظام مند برای تجربه و تمرین شایستگی های اجتماعی بداند؛ موقعیتی که اثربخشی آن به کیفیت طراحی، حمایت معلم و توجه به تفاوت های فردی وابسته است.