شناسایی و دسته بندی مولفه های تله توسعه در ایران با استفاده از روش SODA

هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل سازوکارهای سیستمی تله ی توسعه در اقتصاد ایران با استفاده از رویکرد تحلیل ساختاریافته ی تصمیم، توسعه و تحلیل گزینه های راهبردی (SODA) است. تله ی توسعه به وضعیتی اطلاق می شود که در آن، برهم کنش عوامل نهادی، اقتصادی و سیاستی از طریق حلقه های بازخوردی، اقتصاد را در سطحی پایین از رشد و توسعه قفل می کند. در این پژوهش، با اتکا به ۱۵ مصاحبه ی عمیق کیفی با خبرگان اقتصادی و سیاست گذاری و به کارگیری تکنیک های نقشه سازی شناختی در چارچوب رویکرد SODA، مفاهیم کلیدی، روابط علی و حلقه های بازخوردی حاکم بر اقتصاد ایران استخراج و مدل سازی شده اند. نتایج نشان می دهد که مجموعه ای از حلقه های بازخوردی تعدیل کننده ی ناکارا و تقویت کننده ی رانتی، به ویژه در حوزه ی سلطه ی مالی، بی ثباتی کلان، بهره وری پایین و تخصیص نادرست منابع، نقش محوری در بازتولید تله ی توسعه ایفا می کنند. نوآوری اصلی این مقاله در کاربست روش SODA برای مدل سازی کیفی تله ی توسعه در ایران و آشکارسازی سازوکارهای درونی قفل شدگی توسعه نهفته است. در پایان، بر اساس تحلیل حلقه های بازخوردی، نقاط اهرمی سیاستی مشخصی برای تضعیف این چرخه ها و تسهیل گذار به مسیر توسعه ی پایدار پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

تله توسعه ، اقتصاد رانتی ، نهادها ، نقشه شناختی علی ، SODA