اثربخشی الگوی کلاس درس معکوس مبتنی بر فیلم های کوتاه آموزشی بر تفکر خلاق و حل مسئله

تحول در پارادایم های آموزشی و ضرورت گذار از شیوه های سنتی معلم محور به رویکردهای یادگیرنده محور و فعال، نهادهای آموزشی را به سمت بازطراحی محیط های یادگیری سوق داده است. در این میان، الگوی کلاس درس معکوس به عنوان یکی از راهبردهای نوآورانه برآمده از تلفیق فناوری های نوین و نظریه های یادگیری سازنده گرایی، توجه ویژه ای را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و تبیین جامع اثربخشی الگوی کلاس درس معکوس مبتنی بر رسانه های خرد و فیلم های کوتاه آموزشی بر ارتقای تفکر خلاق و مهارت های حل مسئله به انجام رسیده است. رویکرد این پژوهش، از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر روش مرور نظام مند اسنادی و سنتزپژوهی نظری است که با بررسی جامع متون نظری و تجربی منتشرشده میان سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ در پایگاه های داده معتبر بین المللی و داخلی صورت گرفته است. مبانی نظری این رویکرد بر نظریه بار شناختی سوئلر، اصول طراحی چندرسانه ای مایر، رویکرد سازنده گرایی اجتماعی ویگوتسکی و تاکسونومی بازنگری شده بلوم استوار است؛ جایی که انتقال محتوای پایه از طریق کپسول های ویدئویی کوتاه و متمرکز به خارج از کلاس، زمان ارزشمند کلاسی را به تعاملات عالی فکری، دیالوگ سقراطی و کاربست عملی دانش اختصاص می دهد. یافته های حاصل از سنتز داده های اسنادی نشان می دهد که خردسازی محتوا (میکروآموزش) از طریق فیلم های کوتاه و هدفمند آموزشی، با کاهش چشمگیر بار شناختی بیرونی و بهینه سازی بار شناختی متصل، فضای پردازش فعال مغز فراگیران را برای درک مفهومی آماده می سازد. متعاقبا، فراهم آوری بستر کلاسی برای پروژه محوری، یادگیری مبتنی بر مسئله، و کارگاه های تفکر واگرا، مولفه های چهارگانه تفکر خلاق (سیالی، انعطاف پذیری، ابتکار و بسط) را به طور معناداری تقویت می کند. افزون بر این، تبدیل نقش معلم از متکلم وحده به تسهیل گر و بازخورددهنده مستمر، فرایند حل مسئله را از یادسپاری کورکورانه به حل مسئله خلاقانه و اکتشافی ارتقا می بخشد. در نهایت، این مدل آموزشی نه تنها بر یادگیری شناختی پایدار اثرگذار است، بلکه خودتنظیمی، عاملیت و انگیزش درونی فراگیران را در محیط های یادگیری نوین به شدت تعمیق می بخشد.

کلیدواژه ها:

کلاس درس معکوس ، فیلم های کوتاه آموزشی ، میکروآموزش ، تفکر خلاق ، حل مسئله ، رهبری آموزشی ، فناوری های نوین یادگیری.