بررسی رابطه بین مدیریت زمان و عملکرد تحصیلی دانش آموزان متوسطه

مدیریت زمان یکی از مولفه های اساسی خودتنظیمی و از مهارت های مهم موفقیت در محیط های آموزشی است که می تواند بر نحوه برنامه ریزی، سازمان دهی فعالیت های درسی، استمرار مطالعه و استفاده هدفمند از فرصت های یادگیری اثر بگذارد. دانش آموزان دوره متوسطه به دلیل افزایش حجم و دشواری محتوای درسی، تعدد تکالیف، فشار آزمون ها و ضرورت تصمیم گیری درباره مسیر تحصیلی و شغلی، بیش از گذشته به توانایی مدیریت زمان نیاز دارند. ضعف در این مهارت معمولا با تعویق انداختن فعالیت های درسی، مطالعه فشرده و شب امتحانی، ناتوانی در اولویت بندی تکالیف، افزایش اضطراب و کاهش کیفیت یادگیری همراه می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین مدیریت زمان و عملکرد تحصیلی دانش آموزان متوسطه انجام شده است. این مطالعه با رویکرد مروری و به شیوه کتابخانه ای اسنادی، یافته های پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط با مدیریت زمان، خودتنظیمی یادگیری، اهمال کاری تحصیلی و پیشرفت تحصیلی را بررسی و تحلیل مطالعه کند. در این چارچوب، مدیریت زمان نه صرفا به معنای افزایش ساعات مطالعه، بلکه به عنوان فرایندی شامل هدف گذاری، برنامه ریزی، اولویت بندی، نظارت بر مصرف زمان، انعطاف پذیری و ارزیابی مستمر عملکرد در نظر گرفته می شود.بررسی شواهد پژوهشی نشان می دهد که میان مدیریت زمان و عملکرد تحصیلی رابطه ای generally مثبت وجود دارد؛ به این معنا که دانش آموزانی که اهداف درسی خود را روشن تر تعیین می کنند، فعالیت های آموزشی را بر اساس اهمیت و فوریت سازمان می دهند و زمان مطالعه و استراحت خود را به شکل متعادل تنظیم می کنند، معمولا عملکرد تحصیلی مطلوب تری دارند. بااین حال، این رابطه را نمی توان کاملا مستقیم و مستقل از عوامل دیگر تبیین کرد؛ زیرا خودکارآمدی تحصیلی، انگیزش، حمایت خانواده، کیفیت تدریس، شرایط اقتصادی اجتماعی، دسترسی به فناوری و میزان استفاده کنترل نشده از رسانه های دیجیتال نیز در این فرایند نقش دارند. همچنین، یافته ها نشان می دهند که آموزش مهارت های مدیریت زمان، هنگامی اثربخش تر است که با آموزش راهبردهای یادگیری، تقویت خودنظم دهی، کاهش اهمال کاری و حمایت مدرسه و خانواده همراه شود. بنابراین، مدیریت زمان را باید مهارتی قابل آموزش و توسعه دانست، نه ویژگی ثابت و ذاتی دانش آموز. بر اساس نتایج این بررسی، گنجاندن آموزش برنامه ریزی درسی، تعیین هدف، پایش پیشرفت و استفاده مسئولانه از فناوری در برنامه های مشاوره ای مدارس می تواند به بهبود عملکرد تحصیلی و کاهش فشار روانی دانش آموزان متوسطه کمک کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت زمان ، عملکرد تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه ، خودتنظیمی یادگیری ، اهمال کاری تحصیلی.