تاثیر آموزش های مجازی و الکترونیکی بر استقلال یادگیری دانش آموزان

تحولات شتابان سده کنونی و نفوذ فراگیر فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی در شریان های نظام های آموزشی، زیست بوم یاددهی-یادگیری را از الگوهای سنتی معلم محور به سوی پارادایم های نوین و نوظهور سوق داده است. در این میان، گذار به محیط های مجازی و یادگیری الکترونیکی، بستری بی بدیل را برای بازتعریف عاملیت شناختی دانش آموزان و تکوین سازه «استقلال یادگیری» پدید آورده است. هدف بنیادین پژوهش حاضر، تحلیل موشکافانه، جامع و نظام مند تاثیر آموزش های مجازی و فناوری های الکترونیکی بر ابعاد گوناگون استقلال و خودرهبری یادگیری دانش آموزان با اتکا به سنت پژوهش های اسنادی و فراتحلیلی کیفی است. در این بررسی، مولفه های کانونی یادگیری خودتنظیم گر، خودراهبری در تنظیم اهداف آموزشی، استقلال شناختی و فراشناختی، پایش درونی انگیزش، و نیز عاملیت در گزینش راهبردهای حل مسئله در گستره محیط های یادگیری برخط، سامانه های مدیریت یادگیری و بسترهای هوشمند تعاملی مورد واکاوی مفهومی قرار گرفته است. یافته های حاصل از بازخوانی تحلیلی ادبیات نظری و فراتحلیل تجارب جهانی نشان می دهد که بستر مجازی به صورت پیش فرض واجد خصلتی دوگانه و دیالکتیکی است؛ بدین معنا که از یک سو ساختار انعطاف پذیر، غیرهمزمان و غنی از منابع در آموزش الکترونیکی، انحصار تدریس سنتی را شکسته و فراگیران را ناگزیر از ایفای نقش فعال، هدف گذاری مستقلانه، و مدیریت زمان و عاملیت شناختی می سازد، و از سوی دیگر، فقدان داربست بندی پداگوژیکی، فقر سواد دیجیتال، بار شناختی مفرط و کاهش تعاملات عاطفی-اجتماعی می تواند به انفعال، اهمال کاری تحصیلی و فرسودگی شناختی بینجامد. از این رو، اثرگذاری سازنده بسترهای برخط بر استقلال تحصیلی، تابعی خطی از مجاورت صرف با ابزارها نیست، بلکه نیازمند رهبری آموزشی هوشمند، طراحی محیط های یادگیری مبتنی بر خودتنظیمی، و تلفیق راهبردهای فراشناختی در برنامه های درسی است. نتایج پژوهش مدل مفهومی چندبعدی نوینی را به رهبران آموزشی، برنامه ریزان درسی و معلمان پیشنهاد می دهد تا با مهندسی سنجیده تعاملات الکترونیکی و استفاده از الگوهای ترکیبی، استقلال یادگیری را از یک ضرورت انطباقی به یک شایستگی پایدار و راهبردی برای زیست در عصر دیجیتال تبدیل نمایند.

کلیدواژه ها:

آموزش مجازی ، یادگیری الکترونیکی ، استقلال یادگیری ، خودتنظیمی شناختی ، عاملیت یادگیرنده ، رهبری آموزشی ، فناوری های نوین آموزشی.