بررسی نقش پیوند با مدرسه در کاهش رفتارهای پرخطر و بی انگیزگی تحصیلی در نوجوانان

پیوند با مدرسه و حس تعلق و دلبستگی به محیط آموزشی، از بنیادی ترین سازه های روان شناختی-اجتماعی است که نقشی محوری در سلامت روان، تحول شخصیت و کارکرد انطباقی نوجوانان ایفا می کند. این پژوهش مروری جامع با هدف بررسی نقش پیوند با مدرسه در کاهش رفتارهای پرخطر و مقابله با بی انگیزگی تحصیلی در دانش آموزان دوره نوجوانی به نگارش درآمده است. نوجوانی دوره ای تحولی و سرشار از تنش های رشدی است که طی آن، ضعف در دلبستگی و انقطاع از محیط های حمایتی نظیر مدرسه می تواند فرد را در معرض گرایش به رفتارهای آسیب رسان (همچون سوءمصرف مواد، رفتارهای پرخاشگرانه، تخریب اموال، گریز از مدرسه و رفتارهای تکانشگرانه) و افت رغبت، درماندگی آموخته شده و بی تفاوتی نسبت به یادگیری قرار دهد. روش شناسی پژوهش حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی و اسنادی-کتابخانه ای است. بدین منظور با جست وجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی نظیر مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (SID)، مگیران، نورمگز و سیویلیکا، و پایگاه های معتبر بین المللی شامل ساینس دایرکت، اسکوپوس، پاب مد، اشپرینگر و پروکوئست با به کارگیری کلیدواژه های تخصصی مرتبط، کلیه ادبیات و پیشینه های تجربی و نظری انتشاریافته در فاصله سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ مورد ارزیابی، غربالگری و تحلیل سنتزگرایانه قرار گرفت.یافته های مستخرج از واکاوی داده های اسنادی نشان می دهد که پیوند با مدرسه از طریق سه مولفه بنیادین «ارتباط عاطفی با معلمان و همسالان»، «تعهد نسبت به هنجارها و قوانین مدرسه» و «احساس مشارکت فعال و ارزشمندی در فعالیت های آموزشی و پرورشی»، به مثابه یک سپر محافظتی و ضربه گیر روانی در برابر محرک های جرم زا و گرایش های پرخطر عمل می کند. همچنین تحلیل یافته ها نشان داد که پیوند نیرومند با مدرسه با ارتقای خودکارآمدی، تامین نیازهای اساسی روان شناختی (شامل خودپیروی، شایستگی و ارتباط) و تقویت حس هدفمندی در آموزش، نقشی قاطع در واژگونی روند بی انگیزگی تحصیلی و تبدیل بی تفاوتی شناختی به مشارکت فعال تحصیلی دارد. از سوی دیگر، جو تعاملی مدرسه و سبک های رهبری حمایتی و دموکراتیک کادر آموزشی، بستر ساختاری شکل گیری این حس تعلق را فراهم می آورند. در مجموع می توان نتیجه گرفت که تقویت پیوند با مدرسه یک رویکرد پیشگیرانه نخستین، کم هزینه و پایدار در تعدیل بحران های رفتاری و ارتقای بالندگی تحصیلی در نسل نوجوان است.

کلیدواژه ها:

پیوند با مدرسه ، حس تعلق تحصیلی ، رفتارهای پرخطر ، بی انگیزگی تحصیلی ، نوجوانان ، نظریه کنترل اجتماعی ، جو سازمانی مدرسه.