پایش روند زمانی و مکانی بیابان زایی با استفاده از داده های سری زمانی سنجش از دور در جنوب شرق خوزستان

بیابان زایی بادی یکی از مهم ترین اشکال تخریب سرزمین در مناطق خشک و نیمه خشک است که پایش مستمر آن برای مدیریت منابع طبیعی و کنترل روند تخریب ضروری است. پژوهش حاضر با هدف پایش روند زمانی و مکانی بیابان زایی بادی در جنوب شرق استان خوزستان طی دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ انجام شد. در این پژوهش، با استفاده از تصاویر سری زمانی ماهواره لندست و شاخص پوشش گیاهی تفاضلی نرمال شده (NDVI)، مدل پیکسل دوتایی و درصد پوشش گیاهی (FVC)، شاخص اراضی بیابانی بادی (ADI) محاسبه و منطقه در پنج طبقه بدون بیابان زایی، خفیف، متوسط، شدید و بسیار شدید طبقه بندی شد. برای تحلیل روند تغییرات نیز از رگرسیون خطی، برآوردگر شیب سن و آزمون من–کندال استفاده شد. نتایج نشان داد که روند زمانی بیابان زایی بادی در منطقه یکنواخت نبوده و دوره های تشدید و بهبود نسبی را تجربه کرده است؛ به طوری که تشدید بیابان زایی عمدتا در دوره های ۲۰۰۰–۲۰۰۱ و ۲۰۰۹–۲۰۱۸ و کاهش نسبی آن در دوره های ۲۰۰۲–۲۰۰۸ و ۲۰۱۹–۲۰۲۳ مشاهده شد. از نظر مکانی، طبقات شدید و بسیار شدید بیشترین گستره را داشتند و به ترتیب ۴۶/۱۷ و ۳۱/۸۳ درصد از مساحت منطقه را شامل شدند. در مجموع، حدود ۹۵ درصد منطقه در طبقات متوسط، شدید یا بسیار شدید قرار گرفت. بااین حال، تحلیل آماری روند مکانی، روند معناداری را در هیچ یک از طبقات نشان نداد. یافته ها نشان می دهد که استفاده از داده های سری زمانی سنجش از دور و شاخص ADI می تواند چارچوب مناسبی برای پایش بلندمدت و شناسایی مناطق بحرانی بیابان زایی بادی فراهم کند

کلیدواژه ها:

بیابان زایی بادی ، پایش زمانی–مکانی ، سنجش از دور ، سری زمانی ، درصد پوشش گیاهی (FVC) ، شاخص اراضی بیابانی بادی (ADI) ، جنوب شرق خوزستان.