موانع جامعه شناختی مشارکت زنان روستایی در توسعه پایدار: مطالعه ای در بخش مرکزی شهرستان ایلام

پژوهش با هدف تبیین جامعه شناختی موانع مشارکت زنان روستایی در توسعه پایدار در بخش مرکزی شهرستان ایلام انجام شد. با رویکرد کیفی و با استفاده از رهیافت گرانددتئوری ساختگرا (چارمز، ۲۰۱۴) انجام گردید. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ نفر از زنان روستایی و مطلعین کلیدی بودند که با استفاده از نمونه گیری نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و عمیق گردآوری و با استفاده از کدگذاری سه گانه (باز، محوری، انتخابی) تحلیل گردیدند. یافته ها در قالب مدل پارادایمی شامل شرایط علی (پنج مقوله)، شرایط زمینه ای (شش مقوله)، شرایط مداخله گر (دو مقوله)، راهبردها (پنج راهبرد در یک طیف پیوسته) و پیامدها (چهار مقوله) تدوین شد. مقوله هسته پژوهش «موانع بسیط، چندگانه و متکثر» نامگذاری گردید. یافته ها نشان داد که موانع مشارکت زنان در بافت قبیله ای ایلام نه خطی و ترتیبی، بلکه همزمان و تعاملی بودند. همچنین با نقد مفهوم «پدرسالاری مضاعف» والتبی، مفهوم «پدرسالاری سه گانه» (شامل پدرسالاری خصوصی، عمومی و طرد نهادی نظا م مند) را برای تبیین وضعیت زنان در جوامع قبیله ای پیشنهاد داد. نظریه برخاسته از داده ها نشان داد که مداخلات توسعه ای در چنین بافت هایی باید همزمان، غیرترتیبی و متناسب با تنوع درون منطقه ای طراحی شوند:.برای تامین اعتبار یافته ها از چهار معیار لینکلن و گوبا (باورپذیری، انتقال پذیری، اطمینان پذیری، تاییدپذیری) استفاده شد. باورپذیری از طریق بازخورد یافته ها به مشارکت کنندگان و بررسی همکار تایید گردید. انتقال پذیری با ارائه توصیف غنی از زمینه پژوهش (ساختار قبیله ای، تنوع درون استانی) حاصل شد. اطمینان پذیری از طریق مستندسازی کامل مراحل پژوهش و ضریب توافق بین کدگذاران ۸۷٪ تامین گردید. تاییدپذیری با ثبت یادداشت های تاملی، افشای موقعیت پژوهشگر (مرد، شهری) و استفاده از دستیار پژوهش زن حاصل شد. پایایی درون کدگذاری ۹۱٪ و پایایی بین کدگذاران ۸۷٪ محاسبه گردید که در پژوهش های کیفی قابل قبول است.

کلیدواژه ها:

موانع جامعه شناختی ، مشارکت زنان روستایی ، توسعه پایدار ، گرانددتئوری ، ایلام