عرضه و تقاضای آموزش عالی در ایران در افق بلندمدت

آموزش عالی یکی از زیربخش­های مهم خدمات به شمار می رود. تقاضای آموزش عالی، از تقاضای دانشجویان برای شغل نشات می گیرد. اما عرضه آموزش عالی به وجود فضاهای آموزشی(دانشگاه ها، مراکز آموزشی و پژوهشی عالی)، کادر هیات علمی و بودجه آموزش و پژوهش(شامل بودجه جاری و سرمایه ای) وابسته است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی - تحلیلی است. قلمرو موضوعی، آموزش عالی در ایران، قلمرو مکانی، حوزه اقتصاد ایران و قلمرو زمانی دوره ۱۳۶۷ الی ۱۴۲۰ است.  ابتدا در تحلیل گذشته نگر، روندهای عمده در آموزش عالی در  دوره ۱۴۰۱-۱۳۶۷ مورد بررسی قرار می گیرد. در این دوره، میانگین تعداد دانشجویان در تمام گروه های عمده رشته تحصیلی معادل ۲.۴ میلیون نفر و متوسط تعداد دانش آموزان دوره متوسطه دوم نیز حدود ۳.۱ میلیون نفر بوده است. میانگین کل تعداد ثبت نام شدگان در بازه ۱۳۹۰ الی ۱۴۰۱ حدود یک میلیون نفر بوده  و میانگین تعداد اعضای هیات علمی حدود ۸۱۰۰۰  نفر ثبت شده است. بر حسب ارقام حقیقی، بودجه آموزش عالی(به قیمت­های ثابت ۱۳۹۵) از حدود۱۲۰ میلیون ریال/نفر در سال ۱۳۷۰ به تقریبا ۴۴ میلیون ریال/نفر در سال ۱۴۰۱ رسیده است. سپس، عرضه و تقاضای آموزش عالی در افق بلندمدت (تا۱۴۲۰) بررسی می شود. به این منظور، روندهای جمعیت دانش آموزی و میزان پذیرش دانشجویان در دانشگاه­ها در سناریوهای مختلف پیش بینی می شود و  بر اساس سرانه های بودجه، فضاهای کالبدی و هیات علمی، سمت عرضه آموزش عالی تحلیل می شود. عرضه آموزش و پژوهش در سطح عالی، ستاده های مختلفی به صورت تعداد دانش آموختگان، تعداد کتب، مقالات و پتنت ها و گسترش دانش عمومی و تخصصی دارد. انتظار می رود که اقتصاد آموزش عالی درآینده تابع تغییرات جمعیت و اشتغال، ظهور نوآوری­ها و فناوری­های  نوین آموزشی، توسعه فاوا و نوسانات اقتصادی باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش عالی ، دانش آموختگان ، فضای آموزشی ، اقتصاد آموزش