سرریز متقابل رشد و توسعه اقتصادی دو کشور ایران و چین

ایران و چین به عنوان دو قدرت مهم قاره آسیا و شرکای کلیدی در پیمان بریکس، روابط اقتصادی عمیقی دارند که پتانسیل بالایی برای توسعه منطقه ای ایجاد می کند. هدف این پژوهش، تحلیل کمی تاثیرات متقابل نرخ رشد اقتصادی ایران و چین طی دوره زمانی سال های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۹ است. این مطالعه با اتکا بر رویکرد خودرگرسیون برداری و طی یک فرآیند سه مرحله ای انجام شده است. نتایج آزمون هم انباشتگی جوهانسن نشان دهنده وجود ۳ بردار هم انباشتگی در سطح خطای ۵ درصد و تایید یک رابطه تعادلی بلندمدت میان دو اقتصاد است. با این حال، بررسی سرعت تعدیل سیستم نشان داد که اقتصاد چین با نرخ ۶.۵۸ درصد در هر دوره به سمت تعادل حرکت کرده و نقش لنگر فعال را ایفا می کند، در حالی که اقتصاد ایران در این فرآیند واکنشی منفعل دارد. همچنین، توابع عکس العمل آنی آشکار ساخت که یک تکانه مثبت معادل یک انحراف معیار در نرخ رشد چین، تاثیر منفی و معنی داری بر اقتصاد ایران گذاشته و منجر به افت ۱.۵- الی ۲- واحدی رشد اقتصادی کل و کاهش ۲- واحدی رشد بدون نفت ایران در کوتاه مدت (دوره های اول تا چهارم) می شود. در مقابل، شوک مثبت اقتصاد ایران، اثری مثبت اما موقت (تا سقف ۰.۸+ واحد در دوره دوم) بر اقتصاد چین دارد. نتایج تجزیه واریانس نیز نشان داد که در یک افق ۱۰ دوره ای، سهم تکانه های رشد چین در توضیح نوسانات رشد کل و رشد بدون نفت ایران به ترتیب تنها ۶.۲۳ درصد و ۹.۰۹ درصد است و بیش از ۸۹ درصد نوسانات رشد ایران ناشی از تکانه های داخلی است. نتیجه گیری حاکی از آن است که به دلیل غلبه واردات کالاهای مصرفی بر تولیدات ملی، وابستگی ساختاری به چین یک ریسک راهبردی است و تنوع بخشی به شرکای تجاری ضرورت دارد.

کلیدواژه ها:

رشد منطقه­ای ، مدل خودرگرسیون برداری ، سرریز اقتصادی ، اقتصاد ایران ، بریکس