مروری بر تاثیر گردشگری شهری بر هویت و کالبد شهرها

گردشگری شهری در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین نیروهای دگرگون کننده شهرهای معاصر تبدیل شده است که تاثیری دوگانه و پیچیده بر هویت و کالبد شهرها دارد. پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد مروری نظام مند و روش کتابخانه ای، به تحلیل تاثیر گردشگری شهری بر هویت و کالبد شهرها پرداخته است. برای این منظور، منابع علمی معتبر از پایگاه های داده بین المللی شامل Web of Science، Scopus و ScienceDirect با استفاده از ترکیبی از واژگان کلیدی مرتبط، جستجو و غربالگری شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که گردشگری شهری از یک سو می تواند محرک باززنده سازی بافت های تاریخی، تقویت هویت و غرور محلی، برندسازی شهری و توسعه پایدار باشد؛ به ویژه زمانی که بر هویت مکان، مشارکت جامعه و حفاظت اصیل از میراث تکیه شود. از سوی دیگر، در صورت غلبه منطق سود و برندسازی بدون توجه به ظرفیت های محلی، گردشگری به عاملی برای اعیان سازی، مالی سازی مسکن، فرسایش بافت تاریخی، ازدحام و تضعیف حس تعلق ساکنان تبدیل می شود. نتایج نشان می دهد که الگوهای مورفولوژیک شهر و سیاست های شهری (مقررات کاربری، ابزارهای سنجش) نقش کلیدی در جهت دهی این فرایند دارند. همچنین، رابطه متقابل میان هویت و کالبد در مواجهه با گردشگری، ضرورت برنامه ریزی یکپارچه و مشارکتی را اشکار می سازد. رویکردهای موفق انهایی هستند که میان بهره برداری گردشگری، حفاظت از هویت محلی و تداوم زندگی روزمره ساکنان تعادل برقرار می کنند. پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی تحلیلی از تاثیرات گردشگری بر هویت و کالبد شهرها، می تواند مبنایی برای طراحی سیاست های گردشگری شهری و برنامه ریزی توسعه متوازن قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

گردشگری شهری ، هویت شهری ، کالبد شهری ، جنتریفیکیشن ، باززنده سازی شهری ، مورفولوژی شهری.