تحلیل وضعیت دیپلماسی رسانه ای ایران با تاکید بر تجربه شبکه الجزیره قطر

در دنیای به شدت به هم پیوسته امروز، دیپلماسی رسانه ای به مثابه یکی از ابزارهای قدرت نرم، نقشی کلیدی در پیشبرد اهداف سیاست خارجی ایفا می کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل تماتیک، وضعیت دیپلماسی رسانه ای جمهوری اسلامی ایران را با تاکید بر تجربه شبکه الجزیره قطر مورد بررسی قرار داده و داده ها را از طریق مصاحبه با سیزده متخصص گردآوری کرده است. یافته ها نشان می دهد دیپلماسی رسانه ای ایران با چالش هایی همچون غلبه نگاه امنیتی، رویکرد واکنشی به تحولات جهانی و ناتوانی در بهره گیری از ظرفیت های راهبردی مانند ایرانیان خارج از کشور روبه روست. همچنین ضعف در انطباق زبانی و فرهنگی پیام ها، موجب عدم درک درست پیام های رسانه ای ایران در سطح بین المللی شده است. بررسی تطبیقی با تجربه موفق قطر در دیپلماسی رسانه ای، نشان می دهد برخورداری از ساختاری منسجم، روایت هدفمند و فاصله گرفتن از تصدی گری دولتی، نقش مهمی در ارتقای جایگاه جهانی شبکه ای مانند الجزیره داشته است. در این چهارچوب، اکثریت مشارکت کنندگان بر ضرورت تحول در نقش دولت و حرکت از تصدی گری به تسهیل گری تاکید داشته اند. بهره گیری از رسانه های تعاملی، فناوری های نوین ارتباطی و داده کاوی برای تحلیل افکار عمومی، از جمله عوامل موثر در ارتقای کارآمدی دیپلماسی رسانه ای تلقی شده اند. در مجموع، شش مضمون فراگیر شناسایی شده که چهار مورد جنبه انتقادی دارند (چندپارگی سیاست گذاری، گسست روایی، ناهماهنگی ابزار و راهبرد، و ضعف منابع انسانی) و دو مضمون حاکی از پیشرفت تدریجی در روایت فرهنگی و ظهور نسل نو با رویکرد جهانی هستند.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی رسانه ای ، قطر ، قدرت نرم ، ایران ، فرهنگ رسانه ای