نقش تاب آوری شناختی و سبک دلبستگی اولیه در پیش بینی و کنترل اختلال اضطراب اجتماعی دانشجویان

اختلال اضطراب اجتماعی یکی از شایع ترین اختلالات اضطرابی است که تاثیرات منفی قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی، شغلی و روابط بین فردی دانشجویان دارد. شناسایی عوامل پیش بینی کننده و کنترلی این اختلال، از اهمیت بالایی در جهت ارائه مداخلات موثر برخوردار است. تاب آوری شناختی به عنوان توانایی فرد در مدیریت و پردازش موقعیت های استرس زا از طریق بازنگری شناختی، و سبک های دلبستگی اولیه به عنوان الگوهای ارتباطی شکل گرفته در دوران کودکی، از جمله عواملی هستند که می توانند در شکل گیری و تداوم اضطراب اجتماعی نقش داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تاب آوری شناختی و سبک دلبستگی اولیه (ایمن و ناایمن) در پیش بینی و کنترل اختلال اضطراب اجتماعی در میان دانشجویان شهر تبریز انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی بوده است. جامعه آماری پژوهش شامل ۱۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه های تبریز بودند که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس از طریق فضای مجازی انتخاب شدند. برای سنجش تاب آوری شناختی از پرسشنامه تاب آوری شناختی (نسخه استاندارد)، برای سنجش سبک دلبستگی از پرسشنامه دلبستگی بزرگسالان (مانند پرسشنامه تجدیدنظر شده تجربیات در روابط) و برای ارزیابی اضطراب اجتماعی از مقیاس اضطراب اجتماعی (مانند مقیاس اضطراب اجتماعی لیبوویتز) استفاده گردید. داده ها با استفاده از آزمون های آماری توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و استنباطی (مانند تحلیل رگرسیون چندگانه) در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که تاب آوری شناختی و سبک دلبستگی اولیه (به خصوص سبک های دلبستگی ناایمن) قادر به پیش بینی معناداری اضطراب اجتماعی در دانشجویان هستند. به طوری که، کاهش تاب آوری شناختی و افزایش سبک های دلبستگی ناایمن با سطوح بالاتری از اضطراب اجتماعی همراه بود. همچنین، یافته ها نشان داد که تاب آوری شناختی می تواند به عنوان یک عامل محافظتی در برابر اثرات سبک دلبستگی ناایمن بر اضطراب اجتماعی عمل کند. نتایج این پژوهش بر اهمیت توجه به مولفه های روانشناختی فردی مانند تاب آوری شناختی و الگوهای دلبستگی در درک و مدیریت اختلال اضطراب اجتماعی در دانشجویان تاکید دارد. پیشنهاد می شود در برنامه های پیشگیرانه و درمانی، بر تقویت تاب آوری شناختی و بهبود روابط دلبستگی دانشجویان تمرکز شود.

کلیدواژه ها:

اضطراب اجتماعی ، تاب آوری شناختی ، سبک دلبستگی اولیه ، دانشجو