بررسی نقش میانجی «خودپنداره بدنی» در رابطه بین استفاده از رسانه های اجتماعی مبتنی بر تصویر (اینستاگرام و شبیه های آن) و رفتارهای پرخطر خوردن در دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی خودپنداره بدنی در رابطه بین استفاده از رسانه های اجتماعی مبتنی بر تصویر (اینستاگرام و شبیه های آن) و رفتارهای پرخطر خوردن در دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، بنیادی-کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۴۵۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استفاده از رسانه های اجتماعی مبتنی بر تصویر (محقق ساخته)، پرسشنامه خودپنداره بدنی (مارش و همکاران، ۱۹۹۴) و پرسشنامه رفتارهای پرخطر خوردن (گارنر و گارفینکل، ۱۹۷۹) بودند. داده های جمع آوری شده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که استفاده از رسانه های اجتماعی مبتنی بر تصویر با خودپنداره بدنی منفی رابطه مثبت و معناداری دارد (۰۱/۰>P) و با رفتارهای پرخطر خوردن نیز رابطه مثبت و معناداری دارد. همچنین، خودپنداره بدنی منفی با رفتارهای پرخطر خوردن رابطه مثبت و معناداری دارد. نقش میانجی گر معناداری در رابطه بین استفاده از رسانه های اجتماعی مبتنی بر تصویر و رفتارهای پرخطر خوردن ایفا می کند. به طوری که استفاده از این رسانه ها از طریق ایجاد و تقویت خودپنداره بدنی منفی، به افزایش رفتارهای پرخطر خوردن در دانش آموزان دختر منجر می شود. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که رسانه های اجتماعی مبتنی بر تصویر با ترویج استانداردهای غیرواقع بینانه از زیبایی و لاغری، خودپنداره بدنی منفی را در نوجوانان دختر تقویت می کنند و این خودپنداره منفی به نوبه خود، آن ها را به سمت رفتارهای پرخطر خوردن مانند رژیم های غذایی سخت، پرخوری و وسواس غذایی سوق می دهد. بنابراین، پیشنهاد می شود که برنامه های آموزشی و مداخلات پیشگیرانه در مدارس با هدف افزایش سواد رسانه ای، تقویت خودپنداره بدنی مثبت و کاهش رفتارهای پرخطر خوردن در دانش آموزان دختر طراحی و اجرا شود و همچنین، خانواده ها در زمینه نظارت بر استفاده فرزندان از رسانه های اجتماعی و ترویج تصویر بدنی سالم آموزش داده شوند.

کلیدواژه ها:

رسانه های اجتماعی مبتنی بر تصویر ، خودپنداره بدنی ، رفتارهای پرخطر خوردن ، دانش آموزان دختر ، اینستاگرام